Beyin Farkl?l?klar? « Ara?t?rma Sonuçlar?
Peki bir beynin di?erinden fark? ne? Önce iki cinsiyet aras?ndaki farka de?inelim. Danimarka'da yap?lan bir ara?t?rmaya göre, erkek beyni kad?n?nkinden ortalama 120 gr daha a??r ve ortalama 4 milyar daha fazla nörona sahip. Ancak hemen bundan 'yani erkekler daha ak?ll?'sonucu ç?kartmay?n. Çünkü a??rl???n, beynin kapasitesine herhangi bir etkisi yok. Örnekleyelim. Ölümünden sonra Einstein'?n beyni özel izin al?narak ç?kart?lm?? ve incelenmi?. A??rl???n?n ve büyüklü?ünün herhangi bir insan?n beyninden farkl? olmad??? görülmü?. Ayn? durum nöronlar için de söz konusu. Önemli olan bunlar?n say?s?... Devamı »»»
Beyin Okumak « Ara?t?rma Sonuçlar?
Baz? beyin hücreleri ba?kalar?n?n akl?ndan geçenleri okumam?z? sa?l?yor. DNA'lar?n biyolojinin yap?ta?lar?n? olu?turmas? gibi bu 'ayna' hücreler de psikolojinin yap?ta?lar?n? olu?turuyor. Çocuk, annesi eline bir oyuncak al?p yan?na oturunca gülümser; çünkü bilir ki annesi onunla oynayacakt?r. Erkek, ?iddetli bir tart?? madan sonra kar?s?n?n araba anahtarlar?n? al?p ç?kt???n? görünce irkilir; çünkü kar?s?n?n bu kez gerçekten onu terketti?ini anlar. Hastabak?c?, serum takmak için ya?l? hastas?n?n damar?n? ararken rahat de?ildir, çünkü i?nenin, hastas?n?n can?n? ac?tt???n? bilir. Bütün bu insanl... Devamı »»»
Beyin ve Dü?ünce ?li?kisi « Ara?t?rma Sonuçlar?
Felsefeciler, sinirbilimciler ve konunun uzman? olmayan ki?iler bilincin/zihnin nas?l ortaya ç?kt???n? uzun süreden beri merak ediyor. Beyin üzerine yap?lan daha kapsaml? ara?t?rmalar sonucunda yüzy?llard?r ak?llar? kurcalayan sorun çözülebilir. Bir biny?l sona erdikten sonra ya?am bilimlerindeki yan?tlanmas? gereken sorular listesinin ilk s?ras?nda ?u sorunun geldi?i görülüyor: Zihin (dü?ünce) dedi?imiz bir dizi süreç, beyin ad?n? verdi?imiz organ?n etkinli?iyle nas?l ortaya ç?k?yor? Asl?nda bu yeni bir soru de?il. Yüzy?llar boyunca ayn? soruya ?u ya da bu ?ekilde farkl? çözümler önerildi... Devamı »»»
Beynin Ya?lanmas? « Ara?t?rma Sonuçlar?
Ya?land?kça belle?imiz ve dikkatimizi toplama yetene?imiz gözle görülür biçimde geriliyor. Gerçi alzheimer gibi hastal?klar nöronlar?n ölümüne neden oluyor ama, ya?lanman?n nöronlar? öldürdü?ü konusunda bir kan?t yok. Bu durumda ara?t?rmac?lar, zihinsel gerilemeye daha karma??k baz? de?i?imlerin yol açt??? dü?üncesindeler. ABD'nin California Üniversitesi nörologlar?ndan Mark Tuszynski ve ekip arkada?lar?, bu gerilemenin nedenini ve çaresini bulmu? görünüyorlar. Ya?l? maymunlar?n beyin hücrelerindeki küçülme sürecini geriye çevirebileceklerine inanan bilim adamlar?, ayn? ?eyin insanlar için de... Devamı »»»
Çok Uyu ?yi Ö?ren « Ara?t?rma Sonuçlar?
Ba?ar?l? ö?renmenin s?rr? uykudan geçiyor. Eski bir inan??a göre yeni ö?renilen bilgiler, bir gecelik uykudan sonra daha kal?c? oluyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (ABD) bilim adamlar?, hayvan ve insanlarla yapt?klar? deneylerle, bu inan???n do?ru oldu?unu kan?tlad?lar. Robert Stickgold, s?navdan önce iki gece ya da daha fazla uyuman?n bilgileri hat?rlamada son derece yararl? oldu?unu söylerken git gide k?salan uyku saatlerinin zihinsel yetimizi zay?flatabilece?i konusunda da uyard?. Ara?t?rmac?, s?navlarda ba?ar?l? olman?n okul ya da aile içindeki e?itiminden çok, s?navdan önceki geced... Devamı »»»
Dahilerin Beyin Sistemi « Ara?t?rma Sonuçlar?
Albert Einstein, Charles Darwin, Wolfgang Amadeus Mozart ve Pablo Picasso gibi dünyay? etkilemi? dahilerin beyinlerinin nas?l çal??t??? hep merak konusu oldu. Fikirlerin dahilerin akl?nda ani bir ?im?ek çakmas? gibi birdenbire ortaya ç?kt??? bilinir. Ancak bu noktada beyinlerinin nas?l i?ledi?i, hangi bölgelerinin kullan?ld??? bir türlü saptanamad?. Fransa Ulusal Bilimsel Ara?t?rmalar Merkezi'nde yap?lan deney, dahilerin beyinlerinin nas?l i?ledi?ine ???k tuttu. Merkezde, en karma??k matematik hesaplar?n? kafas?ndan yapabilen Alman genci Rüdiger Gramm'?n beyniyle, ya??t? 6 dene?in beyinleri i... Devamı »»»
Dü?ünceyle Komut Verme « Ara?t?rma Sonuçlar?
Pennsylvania MCP Hahnemann Medical College Philadelphia'da görevli Dr. John Chapin ve ekibi, fareler üzerinde yap?lan deneyler sayesinde "dü?ünerek makineleri çal??t?rman?n" yolunu buldular. Dü?ünce gücünü aktif hale getiren deney ?öyle ba?ar?ld?: 6 denek faresine, bir robota ba?l? olan kola basarak muslu?u aç?p, su açabilecekleri ö?retiliyor. Farelerin beynine elektrot ba?lan?yor. Fare, susay?p da kola basmaya karar verince, beynindeki 32 sinir hücresinin aktive oldu?u gözleniyor. Bu beyin sinyalleri, elektrotlarla, bilgisayara kaydediliyor. Bu sinyaller, bilgisayarda elektrik enerjisi... Devamı »»»
Elektronik Duyular « Ara?t?rma Sonuçlar?
Nöral (sinirsel) protezler arac?l???yla, duyu organlar?m?zdaki sakatl?klar? giderme yolunda önemli ad?mlar at?yoruz. Örne?in, sa??r bir hastan?n beyninde i?levini yitirmi? duyma bölgesi, iç kula?a (cochlea) yerle?tirilen bir nöral implant sayesinde, k?smen de olsa yeniden i?levine kavu?turulabiliyor. ?imdiye kadar bu alandaki ba?ar?, hasar beyinlerinde olmay?p iç kulaklar?nda olan hastalarla s?n?rl?yd?. Ancak bir Alman-Slovak nörologlar ekibi, Ankara ya da Van Kedileri gibi, (ses uyar?lar? ba?lamadan önce korti denen iç kulak organlar? dejenere oldu?undan) do?u?tan sa??r olan kediler üzerind... Devamı »»»
Eller Zekan?n Aynas? « Ara?t?rma Sonuçlar?
ABD'li nörolog Dr. Frank Willson'un yazd??? ??El Kullan?m? Beyni, Dili ve ?nsan Kültürünü Nas?l ?ekillendiriyor??? isimli kitap bilim dünyas?nda ilgiyle kar??land?. Dr. Willson, insan elinin 5 parmak, avuç içi, birtak?m eklem, kas ve sinirlerden ibaret olmad???n?, bina in?a etmekten omlet ve uçak yap?m?na kadar, tüm yarat?c? faaliyetlerin bu organ sayesinde yap?ld???n? belirtti. Kitaptaki ilgi çeken baz? bölümler ?öyle: Elimizin ba?ka bir organda olmayan tutma ve hareket becerisi olmasa kültür, sanat ve teknik alanlarda faaliyetlerimiz olmazd?. Beceri dedi?imiz her ?ey elin marifetidir. Bir ... Devamı »»»
Genç Kalman?n S?rr? « Ara?t?rma Sonuçlar?
"Do?al insan" ileri ya?lar?nda, kaslar?n?n yakla??k be?te biri ila üçte birini kaybediyor. Pörsümü? kaslar, sarkm?? deriler, ?i?kin bir göbek aynada iyi görünmüyor. Üstelik bu yaln?zca bir estetik sorunu da de?il. Kaslar, bedenimizdeki toplam dokunun en büyük bölümünü olu?turuyor. Yok olan dokularla, bedenimizin savunma araçlar? da yok oluyor. Hastalanma, sakatlanma olas?l???m?z art?yor. Ku?kusuz, 70 ya??na geldi?imizde, modelimiz Arnold'a benzemeyi akl?m?zdan geçiremeyiz. Ama hiç de?ilse 20 ya?lar?m?zdaki formumuzu korusak. "Sorun de?il" diyor ara?t?rmac?lar. Çözüm, biraz biyonikle?mekte. Y... Devamı »»»
?ç Saatimiz « Ara?t?rma Sonuçlar?
Son 30 y?l? a?k?n süredir, biyoloji ve psikoloji metinlerinde, insanlar?n iç saatinin hayvanlar?nkinden farkl? çal??t??? iddia edilirdi. Ama ünlü bilim dergisi Science'da yay?nlanan bir rapora göre, bu kitaplarda yaz?lanlar tamamen yanl??. ?nsanlar?n iç saatleri de ayn? di?er hayvanlar?nki gibi çal???yor. ?nsanlar ile hayvanlar aras?nda birçok fark olmas?na ra?men, zaman? alg?lama kriterleri bak?m?ndan bu iki tür aras?nda tam anlam?yla bir fark görülmüyor. Tüm di?er canl?lar gibi, insan da zamana, uyku düzenine, uyan?k kalma süresine, çal??mas?na ve günün ayd?nl?k ve karanl?k saatlere göre, u... Devamı »»»
I??k Durduruldu « Ara?t?rma Sonuçlar?
ABD'de bilim adamlar?, ilk kez ????? durdurup, saklay?p, yeniden yaymay? ba?ard?lar. New York Times gazetesinin, bilgisayarlar?n h?z? ve ileti?imin güvenli?i konusunda bir dönüm noktas? olarak tan?mlad??? ''????a müdahaleyi'', birbirinden ba??ms?z çal??an iki grup bilim adam? ba?ard?. Massachusetts'teki Harvard Üniversitesi'nden Lene Vestergaard Hau ile Harvard Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Ronald Walsworth ve Mikhail Lukin, benzer yöntemler kullanarak ???k üzerinde kontrol sa?lad?lar. Walsworth ve Lukin ekibi, normalde saniyede 300,000 kilometre yol kateden ?????n h?z?n?, özel olarak ... Devamı »»»
I??nlanma « Ara?t?rma Sonuçlar?
Aarhus Üniversitesi'den Eugene Polzik ve meslekta?lar?, laboratuvar ortam?nda, lazer ????? kullanarak ilk kez ''çok miktarda atomun'' aradaki mesafeyi a?arak toplu halde ta??nmalar?n? yani ???nlanmalar?n? sa?lad?. Daha önce ABD'de Caltech'de, yani California Institute of Technology'de yine lazer kullan?larak birkaç atomun ta??nmas?n?n 1998'de gerçekle?tirildi?i bildirilmi?ti. Avusturya Innsbruck Üniversitesi'nden fizikçi Ignacio Cirac, Danimarkal? Polzik ve ekibinin deneyenin ileride kuantum ileti?im sistemleri, kuantum hesap i?lemleri ve sonunda ???nlama yollar?n? da açabilece?ini söyledi. C... Devamı »»»
Müzisyen Istakozlar « Ara?t?rma Sonuçlar?
Vücutlar? kabukla kapl? olan istakozlar?n, keman gibi ses ç?kard?klar? saptand?. Uzmanlar, okyanus dibinde tek s?ra halinde uzun yolculuklara ç?kt?klar? bilinen istakozlar üzerinde yapt?klar? son ara?t?rmalarla, bu ?a??rt?c? gerçe?e ula?t?lar. Duke Üniversitesi görevlilerinden Sheila Patek, ''istakozlar?n, kemanlar?n yay ve telleri benzeri organlara sahip olduklar?n? ve bir çe?it müzik yapt?klar?n?'' söyledi. ?stakozlar?n ç?kard?klar? ses, parmak ?slat?larak ?i?kin bir balonun üzerinde dola?t?r?ld???nda ç?kan tiz sesi and?r?yor. Ancak Patek, istakozlar?n bu sesi birbirleriyle haberle?mek içi... Devamı »»»
Kad?n ve Erkek Beyinleri « Ara?t?rma Sonuçlar?
Kad?nlar ve erkekler, do?um öncesi veya do?um s?ras?nda bedensel ve zihinsel geli?imlerini yönlendiren seks hormonlar?n?n etkisiyle, davran??sal ve bili?sel farkl?l?klar sergiler. Kad?n ve erkekler yaln?zca d?? görünü?leri ve üreme fonksiyonlar?yla de?il, problemleri ele alma ve çözüm yöntemleri aç?s?ndan da farkl?d?r. Son 10 y?ld?r bu davran?? farkl?l?klar?n?n minimum düzeyde seyretti?i ve büyük bir olas?l?kla ergenlik ça??ndan önceki ya?am deneyimlerinden kaynakland??? görü?ü hakimdi. Oysa son yap?lan bilimsel ara?t?rmalar, seks hormonlar?n?n beynin geli?imini büyük ölçüde etkiledi?ini ve ... Devamı »»»
Kad?n-Erkek Fark? « Ara?t?rma Sonuçlar?
Sosyal hayatta art?k e?itlik hakim. Erkekler kadar, kad?nlar da i? hayat?nda (bütün engellemelere ra?men) ba?ar?l? oluyorlar. Evde art?k aile reisi erkek de?il. Bu davran?? e?itli?ine, Amerika'da yap?lan bir ara?t?rma fiziksel bir boyut da kazand?r?yor. Buna göre, kad?nlar?n boy ortalamas? gittikçe uzuyor. Buna kar??l?k erkeklerin kas yap?s? da zay?fl?yor. Kad?n ve erkek, belki de 2 milyon y?ld?r ilk defa fiziksel olarak birbirlerine bu kadar yak?nlar. Peki, y?llard?r süregelen bu geli?meler sonucunda, erkek ve kad?n bir noktada birle?ecekler mi? Belki, ama hala baz? farkl?l?klar?ndan sözetm... Devamı »»»
Karada Ya?ayan Balinalar « Ara?t?rma Sonuçlar?
Karada ya?ayan balinalar?n en eski atalar?na ait fosillere Pakistan'da rastland?. 50 milyon y?ll?k olan kemikler, ilkel memeliler ve balina ailesi hakk?nda bilinen bo?luklar? doldurdu. Ayr?ca yeni bulunan fosillerle, dört ayakl? memeliler ve günümüzde ya?ayan balinalar hakk?nda bilinmeyenler de ortaya ç?kacak. Bu y?rt?c? hayvanlar, bir kurt büyüklü?ünde ve çok iyi ko?abiliyor. "Pakicetid" ad? verilen bir gruba aitler. Hayvanlar? ay?ran en önemli özellik ise ayak kemikleri. Ayr?ca balina ailesinde bulunmayan bir özelli?e de sahipler: kulaklar?nda kemik bulunuyor. Bilim adamlar?, balinalar?n i... Devamı »»»
Kök Hücreler « Ara?t?rma Sonuçlar?
ABD'li bilim adamlar?, kök hücreler üzerindeki çal??malar?na bir yenisini daha ekledi. Parkinson ve kalp hastal?klar?n?n tedavilerinde yeni bir umut ????? olan kök hücreler, son olarak kadavralardan elde edildi. Spermin yumurtay? döllemesinden sonra olu?an kök hücreler, k?sa bir süre öncesine kadar sadece embriyolardan sa?lanabiliyordu. Vücudun ana hücreleri olarak kabul edilen bu hücreler, kalp, karaci?er gibi di?er organlar?n hücrelerine rahatl?kla dönü?türülebildi?i için hem hasarl? organlar?n tedavisinde, hem de yedek organ geli?tirilmesinde ba?rol oynuyor. Biyoteknoloji endüstrisinin e... Devamı »»»
Lazer Yerine Güne? « Ara?t?rma Sonuçlar?
Yeni bir t?p teknik sayesinde, hastanelerde pahal? olan lazer ameliyatlar?, güne? ???nlar?yla yap?labilecek. ?srailli ara?t?rmac?lar?n geli?tirdi?i yeni teknik, Güne? ???n?n?n parabolik bir aynayla toplan?p optik kabloyla do?rudan ameliyathaneye aktar?lmas?na dayanr?yor. Ben Gurion Üniversitesi fizikçilerinden Jeffrey Gordon ve Daniel Feuermann, t?bbi lazerin kullan?ld??? ameliyatlar?n ço?unun asl?nda lazer gibi güçlü bir cihaz gerektirmedi?i görü?ünü savunuyorlar. ?ki ara?t?rmac?ya göre, kesme i?lemi gerekmiyorsa, dokuya yüksek düzeyde ???n?m verilmesi yeterli oluyor. Böyle olunca da iki ar... Devamı »»»
Yeni Bir Beyin « Ara?t?rma Sonuçlar?
Sinir ucu hücreleri üzerinde yap?lan son ara?t?rmalar beyindeki hasar?n onar?labilece?ini ve kimi bölümlerinin yeniden yarat?labilece?ini ortaya koyuyor. Sinirbilim uzmanlar?, b?rak?n beyin naklini ak?llar?ndan geçirmeyi, beyin dokusu nakli yönünde ilk deneysel ad?mlar atmadan çok önce, bilim adamlar? bu tür olas? bir cerrahi giri?imin sonuçlar?n? enine boyuna tart?yorlar, beyin nakli ameliyat?nda al?c? m?, yoksa verici mi olman?n daha iyi oldu?u sorusuna bir yan?t getirmeye çal???yorlard?. Bir ba?ka deyi?le, Tom ile beyinlerinizi de?i? toku? etti?inizi varsayal?m. Bu durumda gerçek siz, be... Devamı »»»
Zekile?iyoruz « Ara?t?rma Sonuçlar?
Beyin d?? etkenlerle geli?iyor. Peki bu durumda zeka için ayn? durum söz konusu mu? Prof. Alemdar Yalç?n, bu konuya aç?kl?k getiriyor: "her ?eyden önce, insan?n zeka kapasitesinin %30'u genetik, %70'i ise d?? faktörlerden olu?uyor. Yani, anne-baba ilgisi, arkada? ortam?, do?al çevre, kültür, e?itim gibi unsurlar zekan?n %70'ini meydana getiriyor. Zeka'y? tan?mlamak da çok zor de?il. Edindi?imiz bilginin beyinde sa?l?kl? bir ?ekilde kar??la?t?r?lmas? ve sa?l?kl? sonuçlar ç?kartarak bunlar? d??ar?ya vurabilme i?lemine zeka deniliyor k?saca. Yani, bir çocu?un do?umundan itibaren bulundu?u çevre,... Devamı »»»
?çsel Konu?ma ve Hareket « Ara?t?rma Sonuçlar?
Dü?ünmedeki imgeler, pek çok kimsede oldu?u gibi, ancak nesnelerin duyusal yönünü yans?tabilir. Bu imgeler daha önce kar??la?t???m?z uyar?c?lar? zihinde yeniden canland?rabilir. Fakat, biz yaln?z nesne ya da durumlar? de?il, birtak?m faaliyetleri yapmay? da dü?ünebiliriz; dü?ünmenin bir de motor yan? vard?r. Bu yaz?y? okurken, belki de sesli olarak söyleyebilece?iniz kelimelerle dü?ünmektesiniz, ilk kez okumay? ö?renirken kelimeleri sesli olarak okuyordunuz. Sessiz okumaya do?ru ilerledikçe, i?itilebilir ses ç?karma davran?mlar?na engel olmay? ö?rendiniz. Fakat, belki de bu davran?mlar küçücük... Devamı »»»