Ahmed Cevdet Pa?a « Bilim Adamlar?
(1823-1895), 19. yüzy?l Türkiye'sinin önde gelen bilim ve devlet adamlar?ndand?r. As?l ad? Ahmed'dir ve Cevdet mahlâs?n?, ?stanbul'da ö?renim gördü?ü s?rada ?âir Süleyman Fehim Efendi'den alm??t?r. 1839 y?l? ba?lar?nda, büyükbabas? taraf?ndan tahsil görmesi için ?stanbul'a gönderilmi? olan Ahmed Cevdet Pa?a, burada k?sa sürede kendini göstermi? ve devrin önemli bilim adamlar? olan Hâf?z Seyyid Efendi, Doyranl? Mehmed Efendi, Vidinli Mustafa Efendi, Kara Halil Efendi ve Birgivi Hoca ?akir Efendi'den nakli ilimleri, Miralay Nûri Bey ve Müneccimba?? Osman Sâbit Efendi'den de hesap, cebir ve hend... Devamı »»»
Ahmed El-Biruni « Bilim Adamlar?
?slam Dünyas?'n?n en büyük bilim adam? ve bütün ça?lar gözönüne al?nd???nda ise, en büyük bilim adamlar?ndan biri." Ünlü bilim tarihçisi George Sarton El-Bîrunî?yi böyle de?erlendirir. Harezm?de do?an El-Bîrunî, küçük ya?ta, Harezm?ahlar?n saray?yla ili?ki kurdu. El-Hakim ve ?bn-i Sina gibi dönemin en ünlü ?slam bilim ve dü?ün adamlar?ndan ders alan, prens ve hükümdarlardan itibar gören El-Bîrunî, Gazneli Mahmud?un Hindistan?? zapt?ndan sonra Hindistan?a giderek Hint Uygarl???'n? inceledi. Felsefe, matematik, astronomi, fizik, co?rafya ve t?p gibi birçok alanda bilime katk?larda bulunmu? ola... Devamı »»»
Ali Ku?çu « Bilim Adamlar?
15. yüzy?lda ya?am?? olan önemli bir astronomi ve matematik bilginidir. Babas? Timur'un (1369-1405) torunu olan Ulu? Bey'in (1394-1449) do?anc?ba??s? idi. "Ku?çu" lakab? buradan gelmektedir. Ali Ku?çu, Semerkand'da do?mu? ve burada yeti?mi?tir. Burada bulundu?u s?ralarda, Ulu? Bey de dahil olmak üzere, Kad?zâde-i Rûmi (1337-1420) ve G?yâsüddin Cem?id el-Kâ?i (?-1429) gibi dönemin önemli bilim adamlar?ndan matematik ve astronomi dersleri alm??t?r. Ali Ku?çu bir ara, ö?renimini tamamlamak amac? ile, Ulu? Bey'den habersiz Kirman'a gitmi? ve orada yazd??? Hall el-E?kâl el-Kamer adl? risalesi ile... Devamı »»»
Louis Pasteur « Bilim Adamlar?
(1822 -1895) Bilim tarihinde pek az bilim adam? Louis Pasteur ölçüsünde insan ya?am?m do?rudan etkileyen bulu?lar ortaya koymu?tur. Günlük dilimize bile geçen "pastörizasyon" terimi onun bulu?lar?ndan yaln?zca birini dile getirmektedir. Kristaller üzerindeki kuramsal çal??malar?n?n yan? s?ra kimi hastal?klara ba????kl?k sa?lama yolundaki çal??malar?, bu arada özellikle "?arbon" (ya da antraks) denilen koyun ve s???rlarda görülen bula??c? hastal?kla kuduza kar?? geli?tirdi?i a?? yöntemi ona dünya çap?nda ün kazand?rm??t?r. Bugün Fransa'da pek çok bulvar ve alan onun ad?n? ta??maktad?r. Kendi k... Devamı »»»
Blaise Pascal « Bilim Adamlar?
Frans?z matematikçisi, fizikçisi, filozofu ve yazar? (1623-1662). Clermont-Ferrand'da, kültürlü bir yüksek kentsoylu ailede do?an Pascal çok küçük ya?ta bilime merak sard?. 16 ya??ndayken önemli geometri ve fizik kitaplar? yazd?, sonra da bir hesap makinesi icat etti. ??te bu dönemde Janseniusçulu?u (kadere dayanan din ö?retisi) ke?fetti: bu ö?retiye göre Tanr?, daha do?ar do?maz baz? yarat?klara inayetini ba???l?yor ve böylece, bu ki?iler «kurtulacaklar?ndan» emin olabiliyorlard?. 1647'de Paris'e yerle?en Pascal, çok hasta olmas?na ra?men, hem bilimsel incelemelerini (bo?luk üz... Devamı »»»
Amadeo Avogadro « Bilim Adamlar?
Lise y?llar?nda fizik ve kimya okumu? olan herkes Amedeo Avogadro?nun ad?n? bilir. Zira o, "ayn? bas?nç ve s?cakl?kta, e?it hacimdeki gazlar e?it say?da molekül içerir" ?eklinde özetlenebilecek olan "Avogadro Yasas?"n? ke?feden ve bir gramda bulunan molekül say?s?n? ifade eden 6.0248 X10^23 rakam?n? yani "Avogadro Say?s?"n? bulan ki?idir. 1776 y?l?nda, ?talya?n?n Torino Kenti'nde do?an ünlü fizik ve kimya bilim adam? Amedeo Avogadro, aile gelene?ini sürdürerek önce hukuk ve felsefe ö?renimi yapt?; 1789?da felsefe, 1792?de hukuk felsefesi diplomas?n?, birkaç y?l sonra da din hukukundan doktar... Devamı »»»
Battani « Bilim Adamlar?
Devrinin en önemli astronomlar?ndan ve matematikçilerinden olan Battâni (858-929), Sâbit ibn Kurrâ gibi, Urfa'n?n Harran Bölgesi'ndendir ve y?ld?zlara tapan Sabii Dini'ne mensuptur. Rakka'da özel bir gözlemevi kurmu? ve burada 887-918 tarihleri aras?nda son derece önemli gözlemler yapm??t?r. Güne?, Ay ve gezegenlerin hareketlerini gözlemlemi?, yörüngelerini do?ru bir biçimde belirlemeye çal??m??t?r. Güne? ve Ay tutulmalar? ile ilgilenmi?, mevsimlerin süresini büyük bir do?rulukla hesaplam??t?r. Ayr?ca, eklipti?in e?imini de dakik olarak belirlemeyi ba?arm??t?r. Ayn? zamanda matematikçi de ol... Devamı »»»
Antonie Henri Becquerel « Bilim Adamlar?
Frans?z fizikçisi Henri Becquerel 1852 y?l?nda Paris'te do?du ve 1908 y?l?nda öldü. 1877 y?l?nda mühendis, 1892'de Museum d'historie naturelle'e, 1895'te Politeknik okuluna fizik profesörü oldu. 1889'da Institut üyesi oldu. X ???nlar?n?n bulunmas?ndan sonra bu ???nlara fosfor??? olay?n?n aras?nda bir ili?ki bulunup bulunmad???n? ara?t?rd?. Böylece 1896'da uranyum tuzlar?nda radyoaktivite olay?n? buldu. Bir elektrom?knat?sça sa?lanan manyetik alanda uranyumun saçt??? ???nlar? tahlil etti ve bu ???nlar?n uranyum atomuna has bir olgu oldu?unu ortaya ç?kard?. Ayr?ca bu ???nlar?n uranyumun bütün ... Devamı »»»
Biruni « Bilim Adamlar?
Biruni hastal?klar? tedavi konusunda de?erli bir uzmand?. Yunan ve Hint t?bb?n? incelemi?, Sultan Mes'ud'un gözünü tedavi etmi?ti. Otlar?n hangisinin hangi derde deva ve ?ifa oldu?unu çok iyi bilirdi. Eczac?l?kla doktorlu?un s?n?rlar?n? çizmi?, ilaçlar?n yan etkilerinden bahsetmi?tir. Bîrûnî, Cebir, Geometri ve Co?rafya konular?nda bile o konuyla ilgili bir âyet zikretmi?, âyette bahsi geçen konunun yorumlar?n? yapm??, ilimle dini birle?tirmi?, fennî ilimlerle ilahî bilgilere daha iyi nüfuz edilece?ini söylemi?, ilim ö?renmekten kast?n hakk? ve hakikat? bulmak oldu?unu dile getirmi? ve "Anlat... Devamı »»»
Niels Bohr « Bilim Adamlar?
(1885 -1962) Söylentiye göre, Danimarka halk?n?n övünç duydu?u dört ?ey vard?r: gemi endüstrisi, süt ürünleri, peri masallar? yazar? Hans Christian Andersen, fizik bilgini Niels Bohr. Bohr, hem bilgin ki?ili?i, hem insanc?l davran??lar?yla, büyük hayaller pe?inde ko?an gençlere yetkin bir örnek ve esin kayna?? olan bir öncüydü. O, ne Rutherford gibi d?? görünümüyle ürkütücü ne de Einstein gibi "arabaya tek ba??na ko?ulan at"t?. Niels, Kopenhag'da görkemli bir konakta dünyaya geldi. Babas? üniversitede fizyoloji profesörüydü. Niels çocukluk y?llar?nda "h?mb?l" görünümüyle hiç de parlak bir ge... Devamı »»»
Büyük Plinius « Bilim Adamlar?
Eski Romal? do?a bilgini ve ansiklopedi yazar? Plinius?un, Historia Naturalis adl? yap?t?, en geni? kapsaml? ilk ansiklopedi olarak kabul edilir. Tam ad? Gaius Plinius Secundus?tur ve "Genç Plinius" ad?yla tan?narak konsüllü?e dek yükselmi? ünlü bir yazar olan ye?eni Gaius Plinius Caecilius Sencundus?tan ay?rt etmek üzere "Büyük Plinius" diye an?l?r. ?övalye s?n?f?ndan varl?kl? bir ailenin o?lu olan Büyük Plinius, edebiyat, güzel söz söyleme sanat? ve hukuk okuyarak iyi bir ö?renim görmesi için, on iki ya??ndayken Roma?ya gönderildi. 47?de, toplumun yaln?zca üst s?n?flar?na tan?nm?? bir hak ... Devamı »»»
Buzcani « Bilim Adamlar?
Yazm?? oldu?u eserlerle astronomiye büyük hizmetlerde bulunan Ebu'l-Vefâ el-Buzcâni (940-998), küresel astronomide kar??la??lan sorunlar?n çözülebilmesi için, yeni trigonometrik ba??nt?lar?n ke?fedilmesi suretiyle trigonometrinin geli?tirilmesi gerekti?ini anlam?? ve ara?t?rmalar?n? daha ziyade bu alana yöneltmi?tir. Habe? el-Hâsib ve el-Mervezi gibi önemli matematikçileri izleyerek, tanjant ve sekant fonksiyonlar?n? tan?mlam?? ve trigonometrik fonksiyonlar?n yaylar?n büyüklü?üne göre de?i?en de?erlerini 15 dakikal?k aral?klarla hesaplayarak tablolar halinde sunmu?tur. El-Mervezi'nin tablolar... Devamı »»»
Chen Ning Yang « Bilim Adamlar?
Çin as?ll? ABD?li fizikçi Yang, temel parçac?klar?n zay?f etkile?melerinde paritenin korunumu yasas?n?n geçerli olmad???n? belirlemi?tir. 1942?de Kunming?deki Ulusal Güneybat? Birle?ik Üniversitesi?nden lisans, iki y?l sonra Tsinghua Üniversitesi?nden yüksek lisans derecesini ald? ve burslu ö?renci olarak ABD?ye gitti. 1948?de Chicago Üniversitesi?nde doktora çal??malar?n? tamamlayarak bir y?l Fermi?nin asistanl???n? yapt?. 1955?te profesörlü?e yükselen Yang, 1965?ten sonra Stony Brook?daki New York Eyalet Üniversitesi?nde fizik profesörü ve kuramsal Fizik Enstitüsü?nün ba?kan? olarak görev ... Devamı »»»
Ctesibios « Bilim Adamlar?
?skenderiye Mekanik Okulu'nun kurucusu olan Ctesibios, mekanik icatlar?n? içeren bir kitap kaleme alm??t?r; ancak bu kitap kayboldu?u için, çal??malar?, kendisinden sonra gelen mühendislerden ve mekanikçilerden ö?renilebilmi?tir. Ctesibios'un en önemli icatlar? aras?nda basma tulumba, su orgu ve su saati bulunmaktad?r. Basma tulumbalarda üç önemli parçay?, yani silindir, piston ve valf? bir arada kullanm??t?r. Basma tulumbalar daha sonra Philon taraf?ndan geli?tirilecektir. Hidrolik ad? verilen su orgu, bu tulumbalar?n bir uygulamas?d?r; burada amaç, arac? çal??t?rmak için ci?erlerden de?il, ... Devamı »»»
Charles Darwin « Bilim Adamlar?
(1809 -1882) Dü?ünce tarihinde pek az bilim adam? Darwin ölçüsünde tepki çekmi?tir. Evrim kuram?n? içine sindiremeyenler onu hiç bir zaman ba???lamam??lard?r. Ya?ad??? dönemde, "Maymunla akrabal?k ba??n annen taraf?ndan m?, baban taraf?ndan m??" diye alaya al?nm??t?. Günümüzde ise daha ileri giden, onu bir "?arlatan", dahas? bir "?eytan" diye karalamak isteyen çevreler vard?r. Bir bilim adam?na gösterilen bu tepkinin nedeni neydi? Darwin kimdir, ne yapm??t?? Darwin küçük ya??nda iken de horlanm??t?, hem de babas? taraf?ndan: "Seni, anla??lan, ava ç?kma, köpeklerle e?lenme ve fare yakalama ... Devamı »»»
Abderal? Demokritos « Bilim Adamlar?
Do?um ve ölüm tarihleri belli olmamakla birlikte, Zenon'dan 30 y?l sonra do?du?u san?lmaktad?r. Çok gezmi?, Babil'e ve matematik ö?renmek üzere M?s?r'a gitmi? ve orada 5 y?l kalm??t?r. Hatta bu seyahatleri s?ras?nda Hindistan'a kadar uzanm?? oldu?u san?lmaktad?r. Ancak Demokritos bir gezgin de?il, bir bilgi aray?c?s?d?r. Demokritos'a göre evren, doluluk ve bo?luktan olu?mu?tur. Dolu k?s?m, bölünemez küçük parçac?klar, yani atomlar taraf?ndan doldurulmu?tur; bunlar ölümsüz ve yal?nd?rlar. Nitelikleri ayn? ama biçimleri ayr?d?r. Varl?klar, bu atomlar?n bir araya gelmelerinden olu?mu?lard?r ve b... Devamı »»»
Diofantos « Bilim Adamlar?
Diofantos (3. yüzy?l), Roma Dünyas?'nda ba?layan bilimsel gerileme döneminde istisna te?kil eden bir bilim adam?d?r. Aritmetik adl? kitab?n?n bir bölümünü cebir konusuna ay?rm??, ilk defa burada cebirsel ifadeler için semboller kullanm??t?r. ?kinci derece denklemlerini, ax2 + bx = c, ax2 = bx + c, ax2 + c = bx olmak üzere üç gruba ay?rm?? ve her birinin çözüm formüllerini vermi?tir. Bu formüller, yaln?zca bir pozitif kökü verir; negatif ve irrasyonel bir say? çözüm olarak kabul edilmez. Bilinmeyen say?s?n?n denklem say?s?ndan fazla oldu?u, ax2 + bx + c = y2 gibi belirsiz denklemleri de çözmey... Devamı »»»
Edison « Bilim Adamlar?
Bini a?k?n bulu? yapan, bu arada elektrik ampulünü fonografi ve film gösterme makinelerini geli?tiren Amerikal? mucittir. 7 ya??ndayken ailesi ile birlikte Michigan'daki Port Huron'a yerle?en Edison, ilk ö?retimine burada ba?lad?ysa da yakla??k üç ay sonra alg?lamas?n?n yava?l??? nedeniyle okuldan uzakla?t?r?ld?. Bundan sonraki üç y?l boyunca özel ö?retmenlerle e?itildi. Son derece merakl? ve yarat?c? ki?ili?e sahip bir çocuk olan Edison, 10 ya??na geldi?inde kendisini fizik ve kimya kitaplar?na verdi ve bu arada evlerinin kilerinde bir kimya laboratuvar? kurdu. Özellikle kimya deneylerine ve... Devamı »»»
Albert Einstein « Bilim Adamlar?
(1879 -1955) - "Okula gitmem neden gerekiyor, babac???m?" Sert görünü?lü baba, sekiz ya??ndaki o?lunu tepeden süzdü. - "Albert, kara cahil biri olarak m? büyümek istiyorsun, yoksa?" - "Kara cahil de ne demek?" ?yi dö?enmi? geni? salonun öbür ucundan bir kahkaha yükseldi. Baba ile o?ul, birlikte, büyük piyano ba??ndaki anneye döndüler. - "Ah Hermanc???m, bilmiyor musun, o oyunda Albert'le ba?a ç?kamayaca??n??" "Do?rusunu istersen, ne demek istedi?ini anlayam?yorum." diye kekeledi kocas?. Eski bir Macar halk ?ark?s?n? çalmay? sürdüren bayan Einstein, - "Haydi, haydi, bilmezlikten g... Devamı »»»
Einstein'dan Sözler « Bilim Adamlar?
Albert Einstein, yüzy?l?m?z?n önemli isimlerinden birisi hiç ?üphesiz. Onu, ilk defa Galile taraf?ndan dile getirilen fakat kendisinin geli?tirdi?i ?zafiyet Teorisi, ayr?ca madde-enerji ili?kisini veren ünlü (E=mc2) denklemi ve 1922'de Nobel Ödülü almas?n? sa?layan fotoelektrik etki üzerindeki çal??malar?yla tan?yoruz. Einstein, sadece iyi bir fizikçi ve matematikçi de?ildi, matemati?i, fizikte iyi kullanabilme kabiliyetine de sahipti. Evren'i en az?ndan mekanik anlamda iyi anlayabilen ba?ar?l? bir sentezciydi. Kimine göre bir keman virtüyözüydü ayn? zamanda. Annesi ona, küçükken keman dersl... Devamı »»»
Einstein Tuhafl?klar? « Bilim Adamlar?
Einstein'?n beyni 1955'te otopsisini yapm?? olan patalo?un evinde, karton kutu içinde korunuyor. Çok ufak birkaç parças? ise dehal???n kökeni üzerinde çal??an baz? ara?t?rmac?lara gönderilmi?ti. Gözleri New Jersey'de ölümünden sonra onlar? saklamak isteyerek ç?kartan göz doktoru Henry Abrahamsta bulunuyor. Einstein, sürekli deldi?i için, çözümü hiç çorap giyimemekte bulmu?tu. Bu bilgiden, bu büyük adam?n t?rnaklar?n? düzenli olarak kesme fikrine zaman kayb? olarak bakt??? aç?kça anla??l?yor. Kad?nlar üzerinde ola?anüstü bir etkiye sahipti. Hiç tan?mad??? kad?nlardan gelen ?srarl? evlenme... Devamı »»»
Abdurrahman es-Sufi « Bilim Adamlar?
Abdurrahman es-Sûfi (903-986), Batlamyus'un Almagest'inden yararlanarak haz?rlam?? oldu?u y?ld?z katalo?u ile tan?nm??t?r. Bu katalogda, 48 y?ld?z tak?m?nda bulunan y?ld?zlar tan?t?lm??, bunlar?n gökyüzündeki konumlar?, parlakl?klar? ve renkleri bildirildikten sonra, Almagest'te geçen y?ld?z isimlerinin Arapça kar??l?klar? verilerek, bu konuda Arapça'daki önemli bir bo?luk doldurulmu?tur. Abdurrahman es-Sûfi'nin önerdi?i terimler, daha sonra Do?ulu ve Bat?l? astronomlar taraf?ndan kullan?ld??? gibi, bunlardan 94'ü modern astronomi literatürüne de girmi?tir. 13. yüzy?lda Castilla-Leon Kral? X.... Devamı »»»
Knidoslu Eudoxos « Bilim Adamlar?
Eudoxos'un do?um ve ölüm tarihlerini bilemiyoruz. Platon'un ö?rencisi olmu? ve Arkitas'tan matematik dersleri alm??t?r. Atina'dayken kalm?? oldu?u yer çok uzak olmas?na ra?men, derslere yürüyerek gidip geldi?i söylenmektedir. Bir ara M?s?r'da bulunmu? ve M?s?r geleneklerine uyarak sakal?n? ve ka?lar?n? tra? etmi?tir. Dersler vererek geçimini sa?lam?? ve Atina'ya dönü?ünde, hocas? Platon, onun ?erefine bir ?ölen düzenlemi?tir. Hem?ehrileri olan Knidoslular?n idâri kanunlar?n? düzenlemek amac?yla Knidos'a gitti?inde, çok iyi kar??lanm?? ve çok büyük bir sayg? görmü?tür. Eudoxos döneminin en büy... Devamı »»»
Enrico Fermi « Bilim Adamlar?
(1901-1954) Enrico fermi, ?talyan as?ll? Amerikal? bir fizikçidir. 1922 y?l?nda pisa üniversitesinden mezun olmu?tur. Lisansüstü çal??malar?nda Max Born yönetiminde Almanya?da yapm??t?r. 1924 y?l?nda italya?ya dönmü? ve 1926 y?l?nda roma üniversitesinde fizik profesörü olmu?tur. Nötron bombard?man? ile radyo aktif transuranyum elementlerinin elde edilmesi ile ilgili çal??malar?ndan dolay?, 1938 y?l?nda nobel fizik ödülünü kazanm??t?r. Fermi,fizikle ilk olarak 14 ya??nda iken, latince eski bir fizik kitab?n? okuduktan sonra ilgilenmeye ba?lad?. Fermi çok iyi bir haf?zaya sahipti. Dante?nin ila... Devamı »»»
Dennis Gabor « Bilim Adamlar?
Macar as?ll? ?ngiliz fizikçisi, 1900 y?l?nda Budape?te'de do?du, 1979 y?l?nda öldü. Budape?te ve Berlin Politeknik okullar?nda yüksek ö?renimini tamamlad?. Sonra Alman teknik ara?t?rma laboratuar?nda özellikle Berlin Siemens ve Halske firmalar?nda çal??t?. 1933'de ?ngiltere'ye gitti çe?itli firmalarda ara?t?rmac? olarak çal??t?. 1949'da Londra'da ki ?mperial College of Science adn Technology'de uygulamal? elektronik fizik profesörü oldu. Ayr?ca Stamford'da ki ara?t?rma laboratuarlar?nda çal??t?. 1948'de buldu?u ve daha sonra geli?tirdi?i holografi yöntemiyle 1971 Nobel fizik ödülünü elde etti... Devamı »»»
Carl Friedrich Gauss « Bilim Adamlar?
Fakir bir Alman ailenin çocu?u olan ve "Matemati?in Prensi" olarak an?lan Gauss'un (1777-1855) dehas? çok erken ya?larda kendini göstermi? ve konu?may? ö?renmeden önce toplama ve ç?karma yapmay? ö?renmi?tir. Güç ko?ullar alt?nda sürdürdü?ü e?itimini, 14 ya??ndayken bir asilin sa?lad??? destekle güvence alt?na alabilmi?tir. 16 ya??nda Eukleides Geometrisi'nin alternatifi olacak yeni bir geometri tasarlam?? ve 18 ya??ndayken Lagrange ve Newton'un eserlerini incelemi?tir. Üniversitede ö?renciyken, sadece pergel ve cetvel kullanarak 17 kenarl? düzgün bir çokgenin çizilmesi metodunu bulmu?tur. Bu... Devamı »»»
Conrad Gesner « Bilim Adamlar?
16. yüzy?lda biyologlar, mümkün oldu?unca bitki ve hayvanlarla ilgili bütün mevcut bilgiyi bir araya getirerek sunmaya çal??m??lar; bunlar?n yan? s?ra, yeni ke?iflerle elde edilen bilgiyi de bir araya getirmeye gayret ettmi?lerdir. Bu ansiklopedist do?a bilimcilere güzel bir örnekConrad Gesner'dir (1516-1565). ?sviçreli olan Gesner, "Hayvanlar Tarihi" (Historia Animalium) adl? 4 ciltten olu?an bir eser yazm??t?r. Buradaki s?n?flama, Aristoteles s?n?flamas?na uygundur. Bunlar içerisinde özellikle bal?klar?n aç?klamas? dikkate de?erdir. Omurgas?z hayvanlar hakk?ndaki resim ve aç?klamalar? da ay... Devamı »»»
Donald Arthur Glaser « Bilim Adamlar?
1926 y?l?nda Cleveland'da do?an Rus as?ll? Amerikan fizikçisi Donald Arthur Glaser, Cleveland teknoloji enstitüsünde okudu. Burada ö?renim gördükten sonra 1949 y?l?nda Michigan üniversitesine girdi. Bundan sonra da 1959 y?l?nda Kaliforniya üniversitesine profesör olarak girdi. S?v? hidrojenli veya helyumlu kabarc?klar odas?n? icat etti. Bu alet yüksek enerjili partiküllerin varl???n? tespite ve incelemeye yarayan Wilson odas?n?n geli?mi? bir ?eklidir. Bununla 1960 Nobel fizik ödülünü kazand?. Bir kabarc???n veya ba?ka bir s?v? içinde yüzen bir s?v? damlas?n?n yüzeyinin bütün noktalarda yüzey ... Devamı »»»
Gökbilimciler « Bilim Adamlar?
AL? KU?CU (? - 1474) Osmanl? gökbilmicisi olan Ali Ku?cu Ulu? Bey'den ve Kad?zade Rumi'den dersler alm??t?r. Ö?renimini Kirman'da tamamlayarak ulu? Bey'in gözlemevinin yöneticili?ine getirilmi?tir ve y?ld?zlar?n hareketlerini, yerlerini gösteren cetvelin haz?rlanmas?na yard?mc? olmu?tur. Fatih Sultan Mehmet'in ?stanbulu almas?ndan sonra Ayasofya medresesinde ders vermi?tir. "Gökbilim Risalesi" adl? bir kitab? ve "Sorunlar?n Ke?finde T?ls?mlar?n En De?erlisi" isimli bir ansiklopedi yazm??t?r. ÇA?M?N?, MAHMUD B?N MUHAMMED B?N ÖMER EL HAR?ZM? (? - 1221) Türk gökbilimcisi. ?ran ve Irak'taki göz... Devamı »»»
William Harvey « Bilim Adamlar?
(1578-1657) Astronomide Kopernik'in, fizikte Galileo'nun ba?latt??? devrimci at?l?m? t?pta Harvey gerçekle?tirir. Kan dola??m? üzerindeki çal??mas?yla bilim tarihine geçen Harvey, yaln?z bu çal??mas?yla de?il, t?p alan?nda yerle?ik önyarg?lar? k?rmakta gösterdi?i dirençle de öncü ki?ili?ini kan?tlam??t?r. Özel ya?am? renksiz ve tekdüze geçen Harvey'in bilim adam? olarak büyüklü?ünü iki özelli?inde bulmaktay?z: (1) Gerçe?in, kökeni hangi otoriteye dayan?rsa dayans?n önyarg?larda de?il, nesnel gözlem verilerinde oldu?u inanc?; (2) Dini inançlardan kaynaklanm?? bile olsa her türlü ba?nazl??a k... Devamı »»»
Cabir ?bn Hayyan « Bilim Adamlar?
Yapm?? oldu?u kuramsal ve deneysel ara?t?rmalarla kimyan?n geli?imini büyük ölçüde etkilemi? olan Câbir ibn Hayyân'?n hayat? hakk?nda pek fazla bir bilgiye sahip de?iliz. Di?er Müslüman bilginler ve kimyac?lar gibi, Câbir de, Aristoteles'i izleyerek maddeyi dört unsur (toprak, su, hava ve ate?) kuram?yla aç?klamaya çal??m?? ve bu unsurlar?n nitelikleri (kuru-ya? ve so?uk-s?cak) farkl? oldu?u için bunlar?n birle?mesinden olu?an maddelerin de farkl? özelliklere sahip oldu?unu belirtmi?tir. Hellenistik dönem simyagerlerinden de etkilenmi? olan Câbir ibn Hayyân, Yeryüzü'ndeki bütün maddeleri 3 ana... Devamı »»»
?bni Sina « Bilim Adamlar?
Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, t?p ve müzik gibi bilgi ve becerinin çe?itli alanlar?nda seçkinle?mi? olan, ?bn-i Sinâ (980-1037), matematik alan?nda matematiksel terimlerin tan?mlar?; astronomi alan?nda ise duyarl? gözlemlerin yap?lmas? konular?yla ilgilenmi?tir. Astroloji ve simyaya itibar etmemi?, Dönü?üm Kuram?'n?n do?ru olup olmad???n? yapm?? oldu?u deneylerle ara?t?rm?? ve do?ru olmad??? sonucuna ula?m??t?r. ?bn-i Sinâ'ya göre, her element sadece kendisine özgü niteliklere sahiptir ve dolay?s?yla daha de?ersiz metallerden alt?n ve gümü? gibi daha de?erli metallerin elde edi... Devamı »»»
Abdülhamid ?bn Türk « Bilim Adamlar?
Tarihte Türk lakab?n? ta??yan nadir Türk bilim adamlar?ndand?r. Hârezmi'nin ça?da??d?r. Cebir konusunda yazm?? oldu?u kitab?n ancak küçük bir bölümü bugün elimizde bulunmaktad?r. Burada, özel tipler halinde grupland?r?lm?? ikinci derece denklemlerinin çözümleri, Hârizmi'ninkilerden daha ayr?nt?l? olarak verilmi?tir. Mesela x² + c = bx denkleminin, di?er denklem tiplerinden farkl? olarak iki çözümü oldu?unu ayr? ayr? ?ekillerle göstermi? oldu?u halde, Hârizmi bir tek ?ekil kullanm??t?r; ayr?ca Abdülhamid ibn Türk, c * (b/2)² durumunda çözümün imkans?z olaca??n? da ?ekil vererek kan?tlam??t?r. ... Devamı »»»
Jean Piaget « Bilim Adamlar?
?nsan?n ö?renme sürecinin ve çocuklara özgü, sevimli ancak mant??a ayk?r?ym?? gibi görünen kavramlar?n ard?ndaki giz perdesini aralad?. Felsefe ve ruhbilimin öncülerinden say?lan ?sviçreli bilim dam?. Jean Piaget, meslek ya?am?n?n büyük bir bölümünü çocuklar? dinleyip, gözleyerek ve dünyan?n her kö?esinden bilim adamlar?n?n ayn? konuda haz?rlad?klar? raporlar? inceleyerek geçirdi. Piaget sonuçta, çocuklar?n yeti?kinlerden çok farkl? dü?ündüklerini ortaya koydu. Kendilerini ancak dile getirebilen binlerce yeniyetmeyle yapt??? görü?melerden sonra, Piaget söz konusu ya? grubunun d??a vurduklar?... Devamı »»»
Alfred Kastler « Bilim Adamlar?
1902 y?l?nda Guebwiller, Haut-Rhin'de do?du ve 1984'te öldü. Frans?z as?ll? fizkçi, 1921'de Ecole Normale Superieure'e girdi. Colmar Lisesi'nde, daha sonra Bordeaux Fen Fakültesi'nde (1931) ö?retmenlik yapt?. 1941'de Ecole Normale'in fizik laboratuar?na döndü. Orada genç ara?t?rmac?lar? toplad? ve yeti?tirdi. Paris Fen Fakültesi'nde profesör, Optik Enstitüsü Konseyi Ba?kan?, Bilimsel Ara?t?rmalar Milli Merkezi Yönetim Kurulu üyesi oldu. 1958'den sonra atom saati laboratuar?n? yönetti. Kastler, bilimsel çal??malar?n?, ???k tayf çekimi usulleriyle Hertz dalgalarla tayf çekimi usullerini birle?... Devamı »»»
Johannes Kepler « Bilim Adamlar?
(1571-1630) Newton, "Daha ileriyi görebildiysem, bunu omuzlar?ndan bakt???m devlere borçluyum," demi?ti. Bu devlerden biri Galileo ise di?eri Kepler'dir. Kepler'e gelinceye dek Copernicus sistemine dayanaks?z bir hipotez, ya da, i?e yarar matematiksel bir araç gözüyle bak?l?yordu. Kepler, sistemin kimi düzeltmelerle bilimsel do?rulu?unu kan?tlamakla kalmad?, astronomiye mekanik bir kimlik kazand?rd?. Gençlik co?kusuyla i?e koyuldu?unda amac? mistik inanc? do?rultusunda, "göksel alemin müzikal uyumunu" geometrik olarak belirlemekti; çal??mas?n? noktalad???nda, astronomi matematiksel düzenlem... Devamı »»»
Ktesibios « Bilim Adamlar?
(M.Ö. 285-222) Bu Yunanl? fizikçi de uzun y?llar ?skenderiye'de ya?ad? ve su saatini bu kentte icat etti. Ktesibios'nun su saati, içine belli bir ritimle su dolan bir depodan olu?uyordu, Depoya su doldukça, içindeki duba yükseliyordu. Duban?n ucundaki i?ne ise, bir silindirin üzerine bu yükselmeyi i?aretliyordu. Ktesibios, ayr?ca çok say?da borudan olu?an, pompal? bir körükle çal??an ve klavye ile çal?nan bir müzik aleti de icat etmi?ti. Suyun havay? s?k??t?rmadaki rolü nedeniyle bu alete "su orgu" ad?n? vermi?ti.... Devamı »»»
Marie Curie « Bilim Adamlar?
(1867-1934) "Art?k dayanamad???n? bu a?a??l?k dünyaya veda etmek istiyorum. Neyse ki yoklu?um büyük bir kay?p olmayacak!" Bu sözler genç ya??nda sevgilisine kavu?amayan güzel bir k?z?n mutsuzluk ç??l???. Bu k?z onyedi ya??nda iken ilerde iki kez Nobel Ödülü kazanan tüm zamanlar?n en büyük bilim kad?n? olaca??n? nas?l bilebilirdi ki. Hem de do?up büyüdü?ü ülkesinde de?il, ö?renim için gitti?i yabanc? bir ülkede! Manya Sklodowska, Polonya'n?n ba?kenti Var?ova'da dünyaya geldi. Köy kökenli ana babas? salt e?itim tutkusuyla genç ya?lar?nda ba?kente göçmü?lerdi. Babas? lisede fizik ve matematik ... Devamı »»»
Max Planck « Bilim Adamlar?
(1858 -1947) Ünlü deneysel fizik bilgini Rutherford, 1923'te ?ngiliz Bilimler Akademisi'nde ortal??? bast?ran gür sesiyle, "Fizi?in ?ahland??? bir ça?da ya??yoruz!" diyordu. Bu ?ahlan???n öncülerinden biri Einstein, biri de Planck't? ku?kusuz. Einstein, görecelik kuramlar?yla klasik mekani?in temel ilkelerini a?m??; uzay, zaman ve gravitasyon kavramlar?na yeni boyutlar kazand?rm??t?r. Planck ise enerji ve radyasyon üzerindeki çal??malar?yla kuvantum teorisinin temellerini atm??t?. Max Planck, Almanya'da entelektüel bir aile çevresinde büyür. Babas? hukuk dal?nda, seçkin bir profesördü. Orta ... Devamı »»»
James Clerk Maxwell « Bilim Adamlar?
(1831 -1879) Dünya tarihi bir bak?ma büyük insanlar?n tarihidir. Bilim tarihine de öyle bakabiliriz. Galileo, Newton, Darwin, Einstein... "bilim" dedi?imiz görkemli yap?n?n büyük mimarlar?! Ad? bilim çevreleri d???nda pek duyulmayan J. C. Maxwell'in de onlar aras?nda yer ald??? söylenebilir. Maxwell için 19. yüzy?l?n en büyük fizikçisi denmektedir. Asl?nda onu tüm ça?lar?n say?l? bilim adamlar?ndan biri saymak daha yerinde olur. Maxwell k?sa süren ya?am?nda her biri onu unutulmaz yapan önemli bulu?lar ortaya koydu. Radyo, radar, televizyon vb. icatlara yol açan elektromanyetik ve ???k alanla... Devamı »»»
Sir Isaac Newton « Bilim Adamlar?
(1642 -1727) Bilimin öncülerini tarih sürecinde bir dizi y?ld?z olarak dü?ünürsek, dizide konum ve parlakl???yla hepsini bast?ran iki y?ld?z vard?r: Newton ve Einstein. Yakla??k iki yüz y?l arayla ikisi de fizi?in en temel sorunlar?n? ele ald?lar; ikisinin de getirdi?i çözümlerin madde ve enerji dünyas?na bak???m?z? kökten de?i?tirdi?i söylenebilir. Newton Galileo ile Kepler'in; Einstein, Newton ile Maxwell'in omuzlar?nda yükselmi?tir. Newton çok yanl? bir ara?t?rmac?yd?: matematik, mekanik, gravitasyon ve optik alanlar?n?n her birindeki ba?ar?s? tek ba??na bir bilim adam?n? ölümsüz yapmaya y... Devamı »»»
Niccolo Tartaglia « Bilim Adamlar?
?talyan matematikçi Niccolo Tartaglia, üçüncü derece denklemlerin çözümüne ili?kin bulu?uyla tan?nm??t?r. Yoksul bir ailenin o?luydu. Do?du?u kentin 1512?de Frans?z Birlikleri taraf?ndan ya?malan??? s?ras?nda, kendisine sonraki y?llarda soyad? olarak kullanaca?? ?kekeme? anlam?ndaki Tartaglia takma ad?n?n verilmesine neden olan bir konu?ma zorlu?una yol açan a??r yaralar ald?. K?sa bir süre, bir özel ö?retmen yard?m?yla, daha sonra da kendi ba??na yürüttü?ü ö?reniminde çok h?zl? bir ilerleme kaydetti. 1534?de profesör ünvan?yla Venedik?e gitti. Ertesi y?l üçüncü derece denklemlerin çözümünü ... Devamı »»»
Alfred Nobel « Bilim Adamlar?
Stockholm'de 1833 y?l?nda do?mu? ?sveçli kimyac?d?r. Nitrogliserin'i patlay?c? madde olarak kullanma yollar?n? ara?t?rd?. 1863 y?l?nda Stockholm'de az miktarda nitrogliserin yapmaya ba?lad?. Birkaç ay süren ara?t?rmalar sonunda meydana gelen bir patlama sonucu laboratuar y?k?ld?. Yine de çal??malar?na devam eden Alfred Nobel, 1865'de yeni bir fabrika kurdu ve bir süre sonra ikinci fabrikas?n? da açt?. 1864 y?l?nda ara?t?rmalar?n?n sonucunu ald? ve dinamit barutunu buldu. Ara?t?rmalar?na devam eden Nobel, 1877'de "Balistit" ad?n? verdi?i yeni bir çe?it barut tasarlad?. 1881'de Paris'e yerle?en... Devamı »»»
Ambroise Pare « Bilim Adamlar?
Frans?z bilim adamlar?ndan Pare (1510-1590), dört farkl? kral zaman?nda cerrah olarak sarayda hizmet vermi?tir. O dönemde cerrahi henüz bir bilim olarak kabul edilmemekte ve cerrahi müdahaleler, daha çok berber cerrahlar taraf?ndan yürütülmekteydi. Pare de bir berber cerraht?r. Latince bilmedi?i için eserlerini Frans?zca olarak kaleme alm??t?r. Belli ba?l? eserlerinden biri tüfek yaralar?n?n tedavisi ile ilgilidir. Zira o devirde, uzun süreli sava?lar olmakta ve kullan?lan silahlar?n sebep oldu?u yaralar önemli bir sorun te?kil etmekteydi. Sava?larda bizzat cerrah olarak görev yapan Pare, tüf... Devamı »»»
Wolfgang Pauli « Bilim Adamlar?
1900 y?l?nda Viyana'da do?an Pauli, 1958'de Zürich'te öldü. Avusturya as?ll? fakat ?sviçreli idi. Münih'te okuduktan sonra 1921 y?l?nda Göttingen'de ve Kopenhag'da asistanl?k yapt?. 1928'de Zürich Federal Politeknik okulunda teorik fizik profesörlü?üne tayin edildi. 1940'tan itibaren Princeton'da ders verdi ve 1946 y?l?nda Zürich'e döndü. Heisenberg ile birlikte manyetik alanlar?n kuvanta teorisini kurdu ve Kopenhag okulunun en ileri, en ünlü temsilcilerinden biri oldu. Pauli ilkesi de denilen ünlü ihraç ilkesini ortaya att?. Sonradan bu ilke, birle?me de?erinin yorumuna ve iki cismin ayn? an... Devamı »»»
Karl Pearson « Bilim Adamlar?
Karl Pearson (1857-1936), modern istatisti?in kurucular?ndan biri olarak kabul edilen ?ngiliz bilim adam?d?r. 1857 y?l?nda do?an Pearson, Londra College Üniversitesi, Cambridge ve Gresham College?de uygulamal? matematik ve mekanik profesörlü?ü yapt?. 1892?de ilk önemli eserlerinden olan "The Grammar of Sciences" (Bilimler Grameri) adl? kitab?n? yay?nlad?. 1890?l? y?llardan itibaren matematik ve istatisti?in biyolojiye uygulanmas? ile ilgilendi ve bu konuya ili?kin çal??malar?n? "Mathematical Contributions to the Theory of Evolution" (Evrim Teorisine Matematik Katk?lar) ad? alt?nda toplad??? ç... Devamı »»»
Henri Poincare « Bilim Adamlar?
19. yüzy?l?n ikinci yar?s?n?n en büyük Frans?z matematikçisi Poincarè'dir (1854-1912). 1881 y?l?ndan ölümüne de?in Sorbonne Üniversitesi'nde profesörlük yapan Poincarè, her y?l çok de?i?ik konularda çok parlak dersler vermi?tir; bunlar aras?nda, potansiyel kuram?, ???k, elektrik, ?s?n?n iletilmesi, elektromagnetizma, hidrodinamik, gök mekani?i, termodinamik gibi matematiksel fizik konular? ile olas?l?k teorisi gibi matematik konular? bulunmaktad?r. Poincarè vermi? oldu?u derslerin yan?s?ra, yazm?? oldu?u çok say?daki yap?tla da etkili olmu?tur. Türkçe'ye de çevrilen Bilimin De?eri ve Bilim ve... Devamı »»»
Charles Francis Richter « Bilim Adamlar?
ABD?li jeofizik ve sismoloji uzman? Charles Richter, yer sars?nt?lar?n?n büyüklü?ünü ölçmeye yarayan ve ad?yla an?lan bir ölçek geli?tirmi?tir. 1920?de Stanford Üniversitesi?nden fizik diplomas?n?, 1928?de Pasenda?daki California Institute of Technology?den kuramsal fizik doktaras?n? ald? ve ayn? kurulu?un sismoloji laboratuvar?nda çal??maya ba?lad?. 1937?de ö?retim üyeleri aras?na kat?ld??? Caltech?te 1947?de doçentli?e, 1952?de sismoloji profesörlü?üne getirildi ve 1970?de emekliye ayr?lmas?na kar??n, ayn? kurulu?ta emeritus profesör olarak çal??malar?n? sürdürdü. Deprem ?iddetinin bel... Devamı »»»
Wilhelm Conrad Rontgen « Bilim Adamlar?
Alman as?ll? fizikçi olan Wilhelm Conrad Röntgen, 1845 y?l?nda Rheinland'da do?du ve 1923 y?l?nda Münih'de öldü. Çocuklu?u ve ilkö?retim y?llar? Hollanda'da ve ?sviçre'de geçti. Zürih'te üniversite e?itimi gördü. 1876'da Strassburg'da, 1879'da Giessen ve 1888'de Würzburg Üniversitelerinde fizik profesörü olarak ö?retim görevi yapt?. 1900'de Münih Üniversitesi Fizik Kürsüsü'ne ve Yeni Fizik Enstitüsü'nün yöneticili?ine getirildi. 1885 y?l?nda kutuplanm?? bir yal?tkan hareketinin, bir ak?mla ayn? manyetik etkileri gösterdi?ini aç?klad?. Fakat as?l ününü, 1895 y?l?nda X ???nlar?n? ke?fetmesiyle ... Devamı »»»
Ernest Rutherford « Bilim Adamlar?
(1871 -1937) Yüzy?l?m?z?n ba??nda bilimde yer alan büyük devrimsel at?l?mlar genellikle "Planck" ve "Einstein'?n adlar?yla bilinir. Oysa onlar?n kuramsal at?l?mlar?n?n yan?s?ra, sonuçlar? bak?m?ndan son derece önemli deneysel çal??malar da vard?r. Bunlar?n ba??nda, Marie Curie ve Ernest Rutherford'un radyoaktivite üzerindeki çal??malar? gelir. Rutherford, d?? görünümüyle bir bilimadam?ndan çok bir "çiftlik kâhyas?" ya da bir "a?iret reisi"ni and?rmaktayd?. Esmer, irik?y?m yap?s?, gür sesi ve pos b?y???yla yaban?l ve ürkütücü; her yönüyle heybetli bir ki?iydi. Laboratuvar?nda bir ?ey tersine g... Devamı »»»
Takiyüddin « Bilim Adamlar?
Takiyüddin döneminin en büyük bilginidir. Matematik ve astronomi ba?ta olmak üzere birçok alanda ara?t?rmalar? vard?r. Özellikle trigonometri alan?ndaki çal??malar? övgüye de?erdir. Özellikle trigonometri alan?ndaki çal??malar? övgüye de?erdir. 16. yüzy?l?n ünlü astronomu Copernicus sinüs fonksiyonunu kullanmam??, sinüs, kosinüs, tanjant ve kotanjanttan söz etmemi?tir; oysa Takiyüddin bunlar?n tan?mlar?n? vermi?, kan?tlamalar?n? yapm?? ve cetvellerini haz?rlam??t?r. Takiyüddin, trigonometrik fonksiyonlar?n kesirlerini, ilk defa ondal?k kesirlerle göstermi? ve birer derecelik fas?lalarla 1 der... Devamı »»»
Antik Yunan Matematikçileri « Bilim Adamlar?
ANT?PHON (M.Ö. V. y.y.) Yunan filozofu ve matematikçisi. Dairenin dördüllenmesini, bir dairenin içine çizilen düzgün çokgenleri karele?tirme esas?na ve çokgenin kenarlar?n? sonsuz kere iki kart artt?rmaya dayanan ir yöntemle elde etme?e çal??m??t?r. Böylelikle elde edilen dördüllenmi? geometrik ?ekiller, daireye çok yak?n olmakla beraber hiç bir zaman tam bir daire de?ildir. APOLLON?OS, PERGEL? (M.Ö. 262'ye do?ru - 180'e do?ru) Yunanl? matematikçi ve astronom. Perge'de do?du, ?skenderiye'de ya?ad?. Arkhimedes'intilmizi ve matemati?in yarat?c?lar?ndand?r; yazd??? bir kitapta koniklerin özell... Devamı »»»
Kâtip Çelebi « Bilim Adamlar?
Türk bilim ve fikir adam? (1609-1657). XVII. yy.da ya?am?? ünlü Türk bilim ve fikir adamlar?ndan biri olan Kâtip Çelebi, Avrupal?larca Hac? Halife (Hac? Kalfa) ad?yla bilinir. As?l ad? Mustafa'd?r, ?stanbul'da dünyaya gelen Kâtip Çelebi, bir süre medresede okuduktan sonra devlet hizmetine girdi, muhasebe servislerinde çal??t?, ordu ile birlikte birçok sefere kat?ld?. On y?l bu ?ekilde çal??t?ktan sonra devlet hizmetinden ayr?ld?; bir yandan bilimle u?ra??rken, bir yandan da devlet büyüklerinin çocuklar?na özel ders vererek geçimini sa?lama?a çal??t?. Eserleri Kâtip Çelebi Arapça, Farsça, ... Devamı »»»
Galileo Galilei « Bilim Adamlar?
(1564-1642) Modern bilimin olu?umunda ilk at?l?mlar astronomide kendini gösterdi; ama daha kapsaml? devrim 17. yüzy?lda gerçekle?ti. Temeli Galileo'nun dinamik konusundaki çal??malar?yla at?lan bu devrim, Newton mekani?iyle yetkinli?e ula?t?. Fizi?in "babas?" diye an?lan Galileo, ayn? zamanda, güne?-merkezli sistem için sürdürdü?ü mücadele ile dü?ünce özgürlü?üne öncülük etmi?tir. Onun dü?üncemize büyük bir katk?s? da, deney sonuçlar? ile matemati?i birle?tirmesi, öylece bilimsel yöntemi bugünkü anlamda i?lemi? olmas?d?r. ?u sözleri ilginçtir: Felsefe (bilim demek istiyor) gözlerimiz önünde... Devamı »»»
Archimedes (Ar?imet) « Bilim Adamlar?
(M.Ö. 287 - 212) Seçkin bilim adamlar? ço?unluk kimi çarp?c? imajlarla haf?zalarda yer etmi?tir: Engizisyon önünde sorgulanan Galileo; dal?ndan kopan elman?n yere dü?mesiyle, ay?n dünya çevresindeki devinimini birle?tiren Newton; gemi üzerinde be? y?l süren do?a incelemesi gezisine ç?kan Darwin; Bern patent ofisinde s?radan bir görevliyken, denklemini olu?turan Einstein; banyodan kendini soka?a at?p "Buldum, buldum!" diyerek sokakta ç?plak ko?an Archimedes. Archimedes neyi bulmu?tu? Neyin co?kusu içindeydi? Bu soruyu yan?tlamaya geçmeden k?saca Archimedes'i, ya?ad??? dönemi tan?yal?m. Gr... Devamı »»»
Öklid (Euclides) « Bilim Adamlar?
Rönesans sonras? Avrupa'da, Kopernik'le ba?layan, Kepler, Galileo ve Newton'la 17. yüzy?lda doru?una ula?an bilimsel devrim, kökleri Helenistik döneme uzanan bir olayd?r. O dönemin seçkin bilginlerinden Aristarkus, güne?-merkezli astronomi dü?üncesinde Kopernik'i öncelemi?ti; Ar?imet yakla??k iki bin y?l sonra gelen Galileo'ya esin kayna?? olmu?tu; Öklid ça?lar boyu yaln?z matematik dünyas?n?n de?il, matematikle yak?ndan ilgilenen hemen herkesin gözünde özenilen, yetkin bir örnekti. Öklid, M.Ö. 300 s?ralar?nda yazd??? 13 ciltlik yap?t?yla ünlüdür. Bu yap?t, geometriyi (dolay?s?yla matemati?i)... Devamı »»»
Eratosthenes « Bilim Adamlar?
(M.Ö. 273-192) Bilim tarihinde Helenistik dönem (M.Ö. 300 -M.S. 100), özellikle ilk a?amas?nda, bilimsel yöntemin gerçek anlamda i?lerlik kazand??? yarat?c? bir ortamd?r. Daha önceki bilimsel çal??malar ya M?s?r ve Mezopotamya'da oldu?u gibi daha çok pratik amaçlara yönelik gözlem ve ölçme düzeyinde kalan bir etkinlikti, ya da, Antik Grek döneminde oldu?u gibi gözlemden çok kuramsal dü?ünmeye a??rl?k veren, varl???n do?as?n? anlamaya yönelik metafiziksel türden bir u?ra?t?. Thales'den Aristoteles'e uzanan üçyüz y?ll?k dü?ünsel aray???n ba?l?ca hedefi gerçekli?in asal niteli?ini belirlemekti. ... Devamı »»»
Leonardo da Vinci « Bilim Adamlar?
(1452-1519) E?siz ressam, seçkin yontucu ve filozof, ya?ad??? dönemin en büyük mucit ve deneyci bilimadam?. ... ??te insanl??? sanata, bilgiye ve do?aya açan Rönesans'?n simgesi Leonardo da Vinci! "Mona Lisa" ve "Son Yemek" tablolar?n?n yarat?c?s? Leonardo'nun sanat dünyas?ndaki yüce konumu hemen herkesçe bilinen bir gerçek. Ama bilimadaml??? kimli?i için ayn? ?ey söylenemez. Bir kez, yüzy?l?m?za gelinceye dek bu kimlik sanatç? ki?ili?inin gölgesinde ya gözden kaçm??, ya da, önemsenmedi?i için unutulmu?tur. Sonra, bu unutulmu?lukta Leonardo'nun kendi s?ra d??? tutumunun da pay? vard?r. Bili... Devamı »»»
Copernicus (Kopernik) « Bilim Adamlar?
(1473 - 1543) Dü?ünce tarihinde etkisi yönünden Copernicus devrimiyle boy ölçü?ebilecek pek az dönü?üm vard?r. Son dörtyüz y?lda tan?k oldu?umuz bilimsel geli?menin astronomide yer alan bu devrimle ba?lad??? söylenebilir. Dinsel ba?nazl?kla özgür dü?ünce hemen her dönemde çat??ma içinde olmu?tur. Ortaça? dü?ünce gelene?ini k?ran ilk bilimsel at?l?m?n astronomide ortaya ç?kmas? bir bak?ma do?ald?. Birkez, astronomide hiç bir alanda olmayan bir bilgi birikimi vard?. Babillilerin göksel nesnelerin devinimlerine ili?kin gözlemlerini, kuramsal düzeyde i?leyen eski Yunanl?lar?n astronomide büyük i... Devamı »»»
Francis Bacon « Bilim Adamlar?
(1561-1626) Bilime katk?lar? gözönüne al?nd???nda bilimin öncülerin kabaca üç grupta toplanabilir. "Kabaca" diyoruz, çünkü bilimadamlar?n?n en az?ndan bir bölümü için böyle bir s?n?flama yapay olmaktan ileri geçmez. (1) Çal??malar? deneysel a??rl?kl? olanlar (Faraday, Marie Curie, Rutherford, vb.); (2) Kuramsal düzeyde devrim niteli?ini ta??yan at?l?mlar?yla tan?nanlar (Newton, Darwin, Maxwell, Einstein, vb.); (3) Çal??malar?nda pratik sorunlar?n çözümüne a??rl?k verenler (Archimedes, Pasteur, vb.). Katk?s? bu üç tür çal??madan hiç birine girmeyen, ama bilimsel yöntem anlay???m, bilimi... Devamı »»»
Robert Boyle « Bilim Adamlar?
(1627-1691) Modern kimyan?n kurucular? olarak genellikle Priestley, Lavoisier ve Dalton bilinir; ama onlar? önceleyen ilk büyük ad?m? Boyle'un att??? gözden kaçmamal?d?r. Boyle'un içine do?du?u dünya büyücülü?ün, falc?l???n, bat?l inançlar?n kol gezdi?i bir dünyayd?. B?rakt??? dünya, olgusal deneye, ussal ve ele?tirel dü?ünmeye, do?al güçleri anlama ve denetlemeye yönelen bir dünya olmu?tu. Öldü?ünde ça?da?lar? onu, "Gerçe?i soluyan Robert Boyle" diye anm??lard?. Boyle, pek çok maddenin, kendi içinde de?i?meyen birtak?m basit elementlerin bile?i?i oldu?u dü?üncesini i?leyerek yüzy?llar?n ö?r... Devamı »»»
Christiaan Huygens « Bilim Adamlar?
(1629 - 1695) Yüzy?l?m?z?n seçkin bir dü?ünürü (A.N. Whitehead), 17. yüzy?l? "dâhiler yüzy?l?" diye nitelemi?ti. Kepler, Galileo, Newton gibi hepimizin bildi?i bu dâhilerden biri de Christiaan Huygens'ti Huygens biri pratik, di?eri teorik olmak üzere ba?l?ca iki çal??mas?yla bilimin öncüleri aras?nda yer almay? ba?arm??t?r. Hollanda'da dünyaya gelen Christiaan, daha küçük ya??nda, matematik ve bilime belirgin bir ilgi duymaktayd?. Ayd?n kesimde etkili ki?ili?iyle tan?nan babas?, devlet adaml???n?n yan? s?ra müzik ve ?iirle de u?ra?maktayd?. Entellektüel bir ortamda yeti?en Christiaan, üniver... Devamı »»»
Antoine Laurent Lavoisier « Bilim Adamlar?
(1743 -1794) Lavoisier ya?am döneminde olu?an iki devrimin payla?t??? bir ki?idir. Devrimlerden biri, yüzy?llar boyunca "simya" ad? alt?nda sürdürülen çal??malar?n, bugünkü anlamda, kimya bilimine dönü?mesidir. Lavoisier bu devrimin kahraman?d?r. ?kinci devrim, "1789 Frans?z ihtilali" diye bilinir. Lavoisier bu devrimin getirdi?i terörün kurban?d?r. Antoine-Laurent Lavoisier Parisli zengin bir ailenin çocu?u olarak dünyaya gelir. Daha küçük ya??nda iken annesini yitiren Lavoisier babas?n?n yak?n ilgi ve bak?m?yla büyür; ba?lang?çta belki de onun etkisiyle hukukçu olmaya yönelir. Ancak bu ara... Devamı »»»
John Dalton « Bilim Adamlar?
(1766 -1844) ?nsano?lu maddenin temel parçac?k fikrine çok eskiden ula?m??t?. Antik Yunan dü?ünürleri için toprak, hava, su ve ate? tüm di?er maddeleri olu?turan asal nesnelerdi. Aristoteles bunlara "yetkin göksel nesne" dedi?i bir be?incisini eklemi?ti. Atom kavram?m ilk kez ortaya atan Democritus ise bir parçac???n belli bir küçüklükle s?n?rl? kald???, daha fazla bölünmeye elvermedi?i sav?ndayd?. Ona göre, tüm maddeleri olu?turan atomlar tek türden nesnelerdi. Maddelerin görünürdeki farkl?l??? atomlar?n sadece de?i?ik düzenlenmelerinden ileri gelmekteydi. Ondokuzuncu yüzy?la gelinceye dek ... Devamı »»»
Michael Faraday « Bilim Adamlar?
(1791-1867) Bilimin öncüleri aras?nda, modern ya?am ko?ullar? üzerindeki etkisi bak?m?ndan, Faraday ile boy ölçü?ebilecek bir ba?ka ad kolayca gösterilemez. "Deneysel Bilimin Prensi" Faraday, bir ömüre s??mayacak say?da önemli pek çok çal??ma ortaya koydu: Kimya, elektro-kimya, metalürji alanlar?nda pratik sonuçlar?ndan bugün de yararland???m?z deneyler yapt?. Maden ocaklar?nda kullan?lan Davy lambas?n? geli?tirmede katk?lar? oldu. Elektro-kimyadaki deneyleriyle kendi ad?yla bilinen elektroliz yasalar?na ula?t?. Deneysel olarak, bir maddeden geçen belli miktarda elektrik ak?m?n?n, o maddenin ... Devamı »»»
Johann Gregor Mendel « Bilim Adamlar?
(1822-1884) "Bilim adam?" deyince ço?umuzun gözünde laboratuvarda deneylerine gömülmü?, ak önlüklü, gözlüklü biri canlan?r. Oysa bilimin öncüleri aras?nda çal??mas?n? kum üzerinde (Ar?imet), e?ik kulede (Galileo), çiftlikte (Newton), do?a ara?t?rma gemisinde (Darwin), patent bürosunda (Einstein) yapanlar? biliyoruz. Bilim dü?ünsel bir etkinliktir; yeri laboratuvarla de?il, zekâ, imgelem ve istenç gücüyle s?n?rl?d?r. Bunun çarp?c? bir örne?ini çal??malar?n? aral?ks?z yirmi y?l manast?r bahçesinde sürdüren ke?i? Mendel vermi?tir. Genetik biliminin kurucusu Gregor Mendel, Avusturya imparatorlu?... Devamı »»»
Ivan Pavlov « Bilim Adamlar?
(1849-1936) Son derece sab?rl?, kendine güvenen, co?ku dolu bir bilimadam? olan Pavlov, daha sonra "ko?ullanm?? refleks" ad?m verece?i, al??kanl??a ba?l? davran??lar üzerinde çal??malar yapt?. Sindirim sistemi üzerindeki çal??malar?nda oldu?u gibi, bu çal??mas?nda da denek (kobay) olarak köpekleri kulland?. Bir ço?umuz apans?z ?im?ek çakt???nda, ya da beklenmedik bir ç??l?k duydu?umuzda yerimizden s?çrar?z. Bu davran?? bir tehlike kar??s?nda oldu?umuz dü?üncesinden do?mamakta, do?rudan olu?maktad?r. Dü?ünmek için zaman da yoktur zaten. Karanl?ktan ayd?nl??a ç?kt???m?zda gözlerimiz elimizde o... Devamı »»»
Werner Heisenberg « Bilim Adamlar?
(1901 -1976) Bilim tarihinde yüzy?l?m?z?n ilk çeyre?i devrimsel at?l?mlar?n biribirini izledi?i f?rt?nal? bir dönemdir. Planck'?n kuvantum, Einstein'?n relativite kuramlar?, Rutherford'un atom modeli bu at?l?mlar?n ba?l?calar?d?r. Bohr'un 1913'de ortaya koydu?u kuvantum atom modeli 1920'lerde özellikle genç fizikçilerin ilgi oda?? olmu?tu. Ne var ki, bu model sorunsald?; önemli kimi noktalara ???k tutmakla birlikte yeterince belirgin ve tutarl? olmaktan uzakt?. Üstelik, Bohr'un "kuvantum yörüngeleri" dedi?i ?ey için ortada deneysel kan?t da yoktu. Elektronlar?n çekirdek çevresinde döndü?ü, gü... Devamı »»»
Denis Papin « Bilim Adamlar?
Sular? bo?altma i?i madenler bak?m?ndan önemli oldu?u kadar, daha birçok alanlarda da (kuyudan su çekme, bahçe sulama, çe?meleri besleme, sarn?çlar? kurutma) çözüm bekleyen bir sorundu. Tulumbalar tekni?i, antik ça?dan bu yana, ta 1637'ye kadar, hiç güçlük ç?karmadan i?lemi?ti. Ancak o tarihte Floransa dukas?n?n kuyucular?, bütün çabalar?na ra?men suyun yükselmedi?ini hayretle görünce Galile'ye ba? vurdular. Bilgin onlara, suyun 10.33 metreden daha çok yükselemeyece?ini söyledi. Bu olay?n Toricelli'nin de dikkatini çekti?ini ve suyun bu düzeyden daha yükse?e ç?kamad???na göre, bu yükseklikte... Devamı »»»
James Watt « Bilim Adamlar?
Gerçekten, kömür madeni i?letmecilerinin böylesine masrafl? bir makineyi kullanmalar? için birer "Krezüs" olmalar? ya da ba?lar?n?n çok s?k??mas? gerekiyordu. Bu makine asl?nda üretilen mal?n yüksek bir oran?n? yutmaktayd?. ?ikâyetler çoktu ama, yap?mc?lar?n?n elinden bir ?ey gelmiyordu. O günün teknik imkânlar?na göre makine 'azami' derecede geli?tirilmi?ti ve art?k oldu?u gibi kabullenmekten ba?ka ç?kar yol yoktu. Buhar makinesinde teknik kendine dü?eni yap?p bitirmi?ti. Bundan sonra geli?me ancak bilimin ba?arabilece?i bir i?ti. Çünkü ?u ya da bu parçan?n geli?tirilmesi de?il, makinenin b... Devamı »»»
Robert Fulton « Bilim Adamlar?
Hikâye basit bir ?ekilde ba?l?yor; Pennsylvania'da (A.B.D.), 1765'te ?rlandal? yoksul bir göçmen ailesinin bir o?lu do?uyor: Robert Fulton... Üç ya??ndayken babas?n? kaybetti?i ve annenin bak?m?na kald??? için çok geçmeden köy okulundan ayr?l?p çal??ma hayat?na at?lmak zorunda kal?yordu. Ama bu gencin resme büyük yetene?i ve özellikle e?ine az rastlan?r bir iradesi, çal??ma gücü vard?. Yapt??? portreler sahiplerine t?pat?p benziyor ve genç adam tutkusunun ard?ndan ta?ral? mü?terilerini bir yana koyup ?ans?n? denemek üzere Washington'a gidiyor. ?ans?n?n yard?m?n? da görmüyor de?il. Günün biri... Devamı »»»