Atmosfer « Evren ve Dünya
Yerküreyi saran hava tabakas?. Yunanca "atnos": buhar ve "sphaira": küre sözcüklerinden. Atmosfer Yüksekli?e Göre De?i?ir Hayvanlar ve bitkiler ancak atmosfer içinde ya?ayabilir, çünkü atmosfer onlar? d?? tehlikelerden (gökta?lar?, morötesi ve kozmik ???nlar) korur, onlara hem ?s?, hem de ya?amalar? için mutlaka gerekli olan oksijen gibi maddeleri sa?lar. Bunun için astronotlar, sürekli olarak, yapay bir atmosferin yarat?ld??? bir kabinde veya uzay elbisesi içinde ya?ayabilirler. Yerden yukar?ya yükseldikçe, atmosferin tekdüze olmad???n? anlar?z: bas?nc?, yo?unlu?u, s?cakl??? ve bile?... Devamı »»»
Bo?luk « Evren ve Dünya
Göründü?ünün tam tersine, evren çok az say?daki maddi cisimlere göre çok daha büyük oranda bir bo?luktan olu?mu?tur: nitekim gökcisimleri, y?ld?zlar aras? bo?luk'ta tek tek kalm??lard?r. Maddenin en küçük düzeyinde, yani atomda da elektronlarla çekirdek aras?nda oldukça büyük bir bo?luk yer al?r. ?lkça?'dan beri Aristoteles gibi bilginler, «do?an?n bo?luktan nefret etti?ini» öne sürerlerdi. Bu eski fizik biliminin aç?klayamad??? baz? olaylar? bir nedene ba?lamak için yaratt??? ünlü bir deyim olmu?tur. ?talyan fizikçisi Torricelli (1608-1647) ancak XVII. yy .da atmosfer bas?nc? konusundaki ... Devamı »»»
Enlem ve Boylam « Evren ve Dünya
Dünya üzerinde bir yeri veya bir noktay? saptama?a yarayan dereceli ölçüler. Dünya, iki ucundan, yani kutuplardan hafifçe bas?k bir küre biçimindedir. Bu küre üzerindeki herhangi bir yerin konumunu belirlemek için, kürenin paralel ve meridyen denilen çemberlerle hayalî olarak bölünmesi dü?ünüldü: bu çemberlerin kesi?me noktalar? yer tayininde büyük rol oynar. PARALELLER VE ENLEM Ekvator Dünya'y?, Güney Yar?mküre ve Kuzey Yar?mküre olmak üzere iki e?it bölüme ay?ran hayalî bir dairedir. Paraleller, ekvator düzlemine «paralel» dairelerdir. Paralel dairelerin birbirine uzakl??? 111 kilomet... Devamı »»»
Depremler ve Astronomi « Evren ve Dünya
Anadolu bilginlerinden Thales, astronomi hesaplar?na dayanan Güne? tutulmalar?n? hesaplayan ve bunlar?n depremlerle olan ba?lant?s?n? bulan ilk ki?i san?lmaktad?r. Aristo'nun ad? da Mezopotamya'da bulunan ye?eninden buradaki rasathanelerde saptanan Güne? ve Ay tutulmalar?n?n kay?tlar?n? istemesi ?eklinde geçmektedir. Bu konuda Thales'in tutulma olay?na ba?lad??? kehanetlerinin önemli bir rol oynad??? dü?ünülebilir. Thales, tutulan kay?tlar? ve ya?ad??? zaman?n astronomi olaylar?n? incelemi? ve Anadolu'da meydana gelecek büyük bir depremi önceden haber vermi?tir. Hesaplara göre bir tam Ay tut... Devamı »»»
Ay'?n Olu?umu « Evren ve Dünya
Dünya'n?n uydusu Ay'?n, Dünya ile Mars büyüklü?ündeki bir asteroidin çarp??mas? sonucu olu?tu?u ileri sürüldü. Colorado'daki Southwest Ara?t?rma Enstitüsü'nden ara?t?rmac? Robin Canup, ''ilerlemi? bilgisayar teknolojisinden faydan?larak yap?lan yeni canland?rmalar?n ve yeniden gözden geçirilen önceki canland?rmalar?n, Dünya'ya çarpan Mars kütlesindeki bir nesnenin, her ikisini ?imdiki konumuna sokmak için yeterli oldu?unu gösterdi?ini''söyledi. Bilim adamlar? ayr?ca, aralar?nda Dünya'daki yerçekiminin Ay'? yakalad??? ya da Dünya ve Ay'?n e? zamanda olu?tu?unun bulundu?u di?er teorileri geçers... Devamı »»»
Barisfer « Evren ve Dünya
Dünya'n?n derinliklerinde, a??r madenlerden meydana gelmi? bir tabakad?r. Buna "a??rküre" de denir. Üstünde litosfer (yerkabu?u) vard?r. Alt?nda ise Dünya'n?n çekirde?i bulunur. Barisferi meydana getiren madenler, demirle nikel kar???m?d?r. Bu tabakan?n her santimetrekaresi, binlerce tonluk bas?nç alt?ndad?r. S?cakl??? da binlerce derecedir.... Devamı »»»
En Yak?n Y?ld?zlar « Evren ve Dünya
Güne? s?radan bir y?ld?zd?r. Kütle ve ???ma gücü bak?m?ndan ortalaman?n biraz üzerinde olmakla birlikte parlak, büyük kütleli y?ld?zlar?n yan?nda biraz soluk benizli kal?r. Baz? y?ld?zlar?n kütlesi Güne?'in kütlesinin birkaç kat?, baz?lar?n?nki ise 100 kat? olabilir ama yak?n?m?zdaki y?ld?zlar?n tipik kütlesi Güne?'in kütlesinin üçte biri civar?ndad?r. Y?ld?zlar kimi zaman çiftler halinde bulunur. Bu durumda y?ld?zlar?n yörünge hareketlerini birbirlerine uygulad?klar? kar??l?kl? kütle çekim kuvvetleri belirler. Bu kar??l?kl? dans astronomlara çift y?ld?zlar?n kütlelerini do?rudan ölçme olana??... Devamı »»»
Evrenin Genle?mesi « Evren ve Dünya
1920'lerde, Edwin Hubble, Wilson Da?? Gözlemevi'ndeki 100" lik yeni in?a edilmi? teleskopu kullanarak, birkaç nebuladaki (bulutsu) de?i?en y?ld?zlar?, do?as? astronomi çevrelerinde hararetli bir tart??ma konusu olan, da??n?k cisimleri ortaya ç?karm??t?r. O'nun Sefeid De?i?kenleri olarak adland?r?lan bir y?ld?zlar s?n?f?na benzeyen karakteristik bir kal?ba sahip bu de?i?en y?ld?zlar için ke?fi devrimyaratm??t?r. Daha önceden, Harvard Koleji Gözlemevi'nde çal??an bir kad?n astronomlar grubunun üyesi, Henrietta Levitt, bir Sefeid De?i?ken Y?ld?z'?n bu periyotlar? ve bunun parlakl??? aras?nda yo... Devamı »»»
Evren Sonsuz mudur? « Evren ve Dünya
"Baz?lar? Dünya'n?n ate? içinde sona erece?ini söylüyorlar, di?erleri de buz içinde." Aynen Robert Frost'un, ?iirinde, Yerküre için iki olas? kader hayal etti?i gibi, Evren bilimciler de, Evren için iki olas? son öngörmektedirler: Sonsuz Genle?me Büyük S?k??t?rma Evren'in olu?umu genle?me devinirli?i ve kütle çekim gücü aras?nda bir sava??mla belirlenmi?tir. Kütle çekimin kuvveti, Evren'in yo?unlu?una ba?l? iken, genle?me oran? Hubble Sabiti, H0, ile belirlenir. E?er Evren'in yo?unlu?u, Hubble sabitinin karesi ile orant?l? olan "kritik yo?unluk"tan daha az ise, o zaman Evren, sonsuza dek ge... Devamı »»»
Güne? Sistemi « Evren ve Dünya
?çinde ya?ad???m?z Evren'i tan?ma çabam?z, binlerce y?ldan bu yana sürüyor. Günümüzde, en modern teleskoplar sayesinde, Evren'in en uzak kö?elerini, milyarlarca ???k y?l? ötedeki gökadalar? görebiliyoruz. Oysa, Evren'de küçücük bir nokta gibi kalan, içinde ya?ad???m?z Güne? Sistemi'miz hâlâ gizemlerle dolu. Uzay Ça??'n?n ba?lang?c?ndan bu yana yap?lan çal??malar?n büyük bölümü, Güne? Sistemi'ni ke?fetmek içindi. Bugün, gerek bu çal??malara gerekse çevremizdeki ba?ka olas? gezegen sistemlerine bakarak Güne? Sistemi'mizin olu?um öyküsünü anlatabiliyoruz. Güne? Sistemi'nin bir bulutsudan olu?t... Devamı »»»
Hava Bas?nc? « Evren ve Dünya
Dünya, kal?nl??? 800 km kadar olan bir hava katman? ile çevrili. Biz, üzerimize bir bas?nç uygulayan, atmosfer dedi?imiz bu ak??kan katman?n dibinde ya??yoruz. Aristo?nun do?ada bo?lu?un varolmayaca?? iddias?na 17. yüzy?lda havaya ve gazlara ili?kin kuramlar?n geli?tirilmesine katk?da bulunan Galileo Galilei, Evangelista Torricelli, Blaise Pascal ve Otto Von Guericke gibi bilim adamlar?nca kar?? ç?k?ld?. Bu bilim adamlar?, dünya atmosferinin bir bas?nç olu?turdu?unu kan?tlad?lar ve küçük kaplardaki havay? bo?altabilen pompalar yaparak laboratuvarlarda ürettikleri 'bo?luk'üzerine ara?t?rmalar... Devamı »»»
Küresel Is?nma « Evren ve Dünya
Birkaç y?l öncesine kadar küresel ?s?nma denildi?i zaman, herkesin akl?na ancak korku filmlerinde görülebilen türden korkunç sahneler geliyordu. G?rtla??na kadar sulara gömülmü? Özgürlük Heykeli, veya tropik hastal?klardan k?r?l?p dökülen Eskimolar, tümüyle sular?n alt?nda kalm?? bir Venedik, k?yamet senaryolar?n?n yaln?zca birkaç?. Ancak son y?llarda iklim de?i?ikliklerine ili?kin bilgiler ço?ald?kça, küresel ?s?nma tehtidinin politik ve bilimsel önlemlerle savu?turulabilece?i umudu do?du. ?nsano?lunun yüre?ine su serpen bilgiler özetle ?unlar: Fizik kurallar?na göre Güne? ???nlar? Yeryüzü'... Devamı »»»
Litosfer « Evren ve Dünya
Yeryuvar? d??tan içe do?ru çe?itli bile?im ve fiziksel özelliklerdeki kal?n katmanlardan yap?lm??t?r. Bu katmanlardan herbiri küresel ?ekillidir. En d??tan içe do?ru s?ras?yla atmosfer (hava küre), biyosfer (canl? küre), hidrosfer (su küre) ve litosfer (kayaç küre) yer al?r. Litosfer'in alt?nda ise, Pirosfer ve Barisfer bulunmaktad?r. Litosferde Si ve Al maddelerinin yo?unlu?undan, bu tabakaya Sial ad?da verilir. Barisfer + Pirosfer = Endosfer ad? verilir. Yeryüzünün 100 km derinli?inden ba?layarak manto içindeki kayaçlar sa?laml?klar?n? büyük ölçüde kaybedecek kadar yüksek s?cakl??a ula??rla... Devamı »»»
Meteor « Evren ve Dünya
Meteor sözcü?ü, gökyüzünde ola?anüstü olay anlam?ndaki latince meteoron'dan gelir. Meteor, güne? sistemindeki cisimlerin dünya atmosferine dü?mesiyle, yüksek h?zlarda hava ile sürtünme sonucu akkor haline gelerek, gece yeryüzünden k?sa süreli bir ???k çizgisi ?eklinde görülmesine verilen add?r. Halk aras?nda 'kayany?ld?z', 'y?ld?z kaymas?' ve benzeri sözcüklerle ifade edilen olayd?r. Bu olay tipik olarak atmosferin 80-110 km'leri aras?nda olu?ur. Karanl?k bir gecede saatte 8-10 meteor izlemek olas?d?r. Her y?l belli zamanlarda olu?an meteor ya?murlar? s?ras?nda saatte 100'ün üzerinde meteor i... Devamı »»»
Yerçekimi « Evren ve Dünya
Bu kuvvet alg?layabildi?imiz tek kuvvet olmas?na ra?men, ayn? zamanda da hakk?nda en az bilgi sahibi oldu?umuz kuvvettir. Yerçekimi olarak bildi?imiz bu kuvvetin gerçek ad? "kütle çekim kuvveti"dir. ?iddeti di?er kuvvetlere göre en dü?ük kuvvet olmas?na ra?men, çok büyük kütlelerin birbirini çekmelerini sa?lar. Evrendeki galaksilerin, y?ld?zlar?n birbirlerinin yörüngelerinde kalmalar?n?n nedeni bu kuvvettir. Dünyan?n ve di?er gezegenlerin Güne?'in etraf?nda belirli bir yörüngede kalabilmelerinin nedeni de yine yerçekimi kuvvetidir. Bizler bu kuvvet sayesinde yeryüzünde yürüyebiliriz. Bu kuvve... Devamı »»»
Y?ld?zlar?n Güç Kaynaklar? « Evren ve Dünya
Bir an için kütleçekiminin Güne?'in tek güç kayna?? oldu?unu dü?ünelim. Olu?um sürecindeki ilkel Güne?'in da??n?k y?ld?zlararas? gaz bulutu halinden ba?layarak çökmesi s?ras?nda merkezdeki s?k??ma artt?kça s?cakl?k da artar. Güne?'in sahip oldu?u toplam kütle çekimi enerjisi E=GM-/R olarak gösterilebilir. Burada G Newton'un kütle çekim sabiti, M Güne?'in kütlesi, R ise yar?çap?d?r. M=2x 1033 gram ve R=7xlOH) cm al?n?rsa Güne?'in sahip oldu?u toplam kütleçekimi enerjisi 4xl048 erg olarak bulunur. L ile gösterilen Güne?'in ???ma gücü -yani enerjisini yayma h?z?- ise saniyede 4xl033 erg civar?nd... Devamı »»»
Y?ld?zlar?n Ya?am? « Evren ve Dünya
?çinde ya?ad???m?z Evreni tan?ma çabalar? yüzy?llard?r sürüyor. Bu çabalar sonucunda pek çok gökcisminin yap?s? anla??ld?. Bunlarla birlikte y?ld?zlar?n yap?lar?n?n anla??lmas? da içinde bulundu?umuz yüzy?lda gerçekle?ti ve Evren'deki yerimizin özel olmad???n?n fark?na var?ld?. Fizikçi Sir Arthur Eddington, daha 1920'li y?llarda, çok uzak olmayan bir gelecekte, y?ld?z gibi 'basit'bir cismin nas?l çal??t???n?n anla??labilece?ini söylemi?ti. Nitekim, 30 y?l içerisinde gerçekten, bir y?ld?z?n nas?l 'çal??t???'sorusu çözüldü. Geceleri, gökyüzüne bakt???m?zda, binlerce y?ld?z görürüz. Gördü?üm... Devamı »»»
Y?ld?zlar?n Ya?lanmas? « Evren ve Dünya
?lkel y?ld?z yava? bir biçimde büzülerek ?s?nmaya ba?lar. Merkez bölgelerdeki s?cakl?k bir milyon Kelvin'in üzerine ç?kt???nda nükleer reaksiyonlar ba?lar ve bir y?ld?z olu? mu? olur. Bu a?amada merkeze do?ru etki yapan kütle çekim kuvveti, merkezdeki bas?nçtan do?an ve d??ar?ya do?ru etki yapan kuvvet taraf?ndan dengelendi?inden, y?ld?z hidrostatik dengededir. S?cakl?k ve bas?nç öylesine yüksektir ki, hidrojen atomlar? tümüyle iyonla?arak serbest proton ve elektronlara dönü?mü?tür. Nükleer füzyon yoluyla enerji üretebilmek için protonlar aras?ndaki kar??l?kl? itme kuvvetinin yenilmesi gereki... Devamı »»»
Tutulma Olaylar? « Evren ve Dünya
Ay Dünya'n?n, Dünya da Güne?'in çevresinde, birbirine çok yak?n düzlemler içinde dolan?r. Bu düzlemler birbiriyle çak??t??? zaman, Güne?, Ay ve Dünya art?k ayn? do?ru üzerindedir. ??te o zaman tam (tutulan gökcismi tamam?yla güzden kaybolur) ya da parçal? (gökcisminin yaln?z bir parças? gözükmez) bir tutul ma olay? meydana gelir. Güne? Tutulmas? Tutulma olaylar? devirli olarak tekrarlan?r. Ay, Güne? ile Dünya'n?n aras?na girdi?i zaman Güne? tutulmas? olur ve Dünya bir süre için karanl??a gömülür. Tam Güne? tutulmalar? 6 ile 8 dakika kadar sürer ve Dünya'n?n ayn? noktas?ndan gözlemlenebilmesi... Devamı »»»
Dünya Ne Kadar H?zl? « Evren ve Dünya
Bir pazar günü kendi kendinize söz verdiniz. Hiçbir yere gitmeyeceksiniz. Koltu?unuza oturup televizyon seyredeceksiniz. Siz öyle san?n. Koltu?unuzda otururken bile inan?lmaz bir h?zla dönüp duruyor, uzay?n bo?lu?unda yol al?yorsunuz. Koltu?unuzda otururken, dünya ile beraber dönüyor, Güne?'in etraf?nda dolan?yor, Güne? sistemi ile birlikte galaksi içinde yol al?yor, galaksideki di?er milyarlarca y?ld?zla birlikte uzay?n uçsuz bucaks?z karanl?klar?na do?ru gidiyorsunuz. Dünyan?n ekvatorundaki bir noktan?n dönü? h?z? saniyede 467 metredir yani bu noktada koltu?unda oturan biri zaten bu h?zla ... Devamı »»»
Dünya Aniden Durursa « Evren ve Dünya
Biz fark etmiyoruz ama dünya kendi ekseni etraf?nda epeyce h?zl? dönüyor. Viraja giren bir arabada hissetti?imiz gibi dairesel bir yol üzerinde dönen bir cisme d??ar? do?ru bir kuvvet etki eder, onu d??ar? f?rlatmaya çal???r. Bu kuvvete 'merkezkaç kuvveti' deniliyor. Dünyadaki her cismin üzerinde dönü?ten dolay? bir merkezkaç kuvveti etkisi vard?r. Ancak bu merkezkaç kuvveti, yerçekimine göre çok zay?ft?r. E?er zay?f olmasayd? zaten dönerken atmosferle birlikte uzaya f?rlar giderdik. Dünya aniden frene bas?lm?? gibi durursa, güçlü yerçekiminden dolay? uzaya gitmezdik. Aksine merkezkaç kuvvet... Devamı »»»
Dünya A??rla??yor mu? « Evren ve Dünya
Bir cismin a??rl???, dünyan?n o cisme uygulad??? yerçekimi kuvvetidir. Bu nedenle dünyan?n kendi a??rl???ndan bahsetmek biraz anlams?zd?r. Dünyan?n a??rl??? bir ba?ka kuvvet taraf?ndan çekildi?inde söz konusu olabilir. Bir cismin kütlesi ile a??rl??? aras?ndaki fark da buradad?r. Dünyada bir kilogram a??rl???nda olan bir cisim Ay'da tart?ld???nda alt?da biri kadar gelir ama o cismin kütlesi her iki yerde de ayn?d?r. Bir cismin kütlesi mesafe ve kütlesi bilinen bir ba?ka cisimle aras?ndaki çekme gücüne göre hesaplanabilir. Bu ?ekilde hesaplanan dünyan?n kütlesi 5,98 sekstrilyon (yirmi bir s?f?... Devamı »»»
Güne?in Enerjisinin Kayna?? « Evren ve Dünya
Nükleer enerjinin iki kayna?? vard?r. Füsyon ve fizyon. Füsyon bildi?imiz atom bombas?n?n çal??ma prensibidir, yani a??r elementlerin çekirdeklerinin parçalanmas?ndan ç?kan muazzam enerji. Fizyonda ise, tersine hafif atomlar birle?erek daha a??r atomlar meydana getirirler. Ortaya yine çok büyük bir enerji ç?kar. Bu hafif atomlar?n birle?mesi çok kolay olmaz. Hafif atomlar?n çekirdekleri art? yüklü olduklar?ndan, bir araya geldiklerinde büyük bir itme kuvveti do?ar. Bu kuvvetlerin etkilerini gidermek için çok yüksek s?cakl?klar gerekir. Pratikte bu kadar yüksek bir s?cakl???, sürekli ve kal?c?... Devamı »»»
Gece Neden Karanl?k « Evren ve Dünya
Cevap çok basit gibi görünüyor. Zira güne? batm??t?r. Bir cismin di?er bir cismi ayd?nlatabilmesi için ???nlar?n?n ona çarpmas? ve yans?mas? gerekir. Güne? ???nlar? bo?lukta yay?l?rken ayd?nlatacaklar? bir engele çarpmad?klar? için uzay karanl?k görünür. E?er dünya atmosferi olmasayd? gündüzleri de gökyüzü karanl?k olacak, Güne? beyaz bir top gibi görünürken Güne? ile birlikte y?ld?zlar da görüneceklerdi. Ancak cevap bu kadar basit de?ildir. Evrende ???k veren sadece Güne? de?ildir. Ayn?, hatta çok daha güçlü ???k kayna?? sonsuz say?da y?ld?z vard?r. Tüm bu y?ld?zlardan gelen toplam ???n?m?n ... Devamı »»»
Uzayda S?cakl?k « Evren ve Dünya
S?cakl?k bir cismin atomik yap?s? ile ilgilidir. Bir cismin molekülleri çok titre?iyorlarsa o cisim s?cak, az titre?iyorlarsa so?uktur. Bu nedenle s?cakl??a sahip olabilen tek ?ey maddedir. Uzay ise yüzde 99,99 vakumdur yani bo?luktur, pratikte içinde molekül, atom ve parçac?klar?n bulunmad?klar? kabul edilebilir. Dolay?s? ile uzay?n bir s?cakl??? olamaz. Uzay?n s?cakl??? yoktur ama uzayda bulunan cisimlerin s?cakl?klar? vard?r. Evrenin ortaya ç?k???n? aç?klamaya çal??an 'büyük patlama' teorisi do?ru ise rastlanabilecek en yüksek s?cakl?k o anda olmal?. Gittikçe so?uyan evrende y?ld?zlar?n ve... Devamı »»»
Dünya Neden Dönüyor « Evren ve Dünya
Sadece dünya de?il, di?er gezegenler de, uydular? da, Güne? de, güne? sistemi de, galaksiler de dönüyorlar. Bütün bu dönü?lerin ne zaman, niçin ve nas?l ba?lad?klar? bilinmiyor. Dünyan?n dönü? sebebi basitçe, ba?lang?çta gaz bulutu ?eklinde oldu?u, bu gaz bulutunun sürekli döndü?ü, sonradan kat?la??p dünya olu?unca onu durduracak bir kuvvet olmad???ndan dönmesine devam etti?i ?eklinde izah ediliyor. Dünyan?n ve güne? sisteminin olu?umu ile ilgili en çok kabul gören varsay?ma göre 10-15 milyar y?l önce bir gaz bulutu olu?maya ba?l?yor. 5-6 milyar y?l önce muhtemelen yak?nlarda bir yerde bir sü... Devamı »»»
Ay'?n Gündüz Görülmesi « Evren ve Dünya
Ay sadece gece görülebilir diye bir ?ey yok. Gündüzleri de periyoduna ba?l? olarak ay da tepemizde, bütün y?ld?zlar da. Ama güne?in atmosferimizde yans?yan ???nlar? onlar? görmemize mani oluyor. Atmosferimiz olmasayd? gökyüzü gündüzleri de karanl?k olacak, güne?le birlikte y?ld?zlar? da görebilecektik. Ay dünyam?za çok yak?n oldu?undan gökyüzünde görüntü olarak y?ld?zlardan çok büyük görünür. E?er konumuna göre güne?ten iyi ???k alabilirse gündüzleri de gökyüzünde rahatl?kla görünebilir. Ay?n yüzeyi bir asfalt yol yüzeyi gibi yans?t?c?d?r. Koyu renktedir ama tam siyah da de?ildir. Biz gökyüz... Devamı »»»
Y?ld?zlar?n Titremesi « Evren ve Dünya
Geceleri gökyüzünde gördü?ümüz y?ld?zlar?n birço?u bizim güne?imizden de büyüktürler ama o kadar uzaktad?rlar ki, ancak birer nokta olarak gözükürler. Gezegenlerin y?ld?zlardan farklar?, güne? sistemimiz içinde bizimle beraber güne?in etraf?nda dönüyor olmalar?d?r. Bu nedenle çok uzak olan y?ld?zlar gökyüzünde 'sabit' dururken, gezegenler sürekli yer de?i?tirirler. Bu gezegenler güne?e yak?nl?k s?ras? ile Merkür, Venüs, dünyam?z. Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve Plüto'dur. Güne? sistemimizde bile mesafeler o kadar büyüktür ki. dünyam?za 8 dakikada gelen güne? ?????, Neptün'e ancak 4 ... Devamı »»»
Evrende Yolculuk « Evren ve Dünya
Böyle bir soruyu ilkça?larda okyanus k?y?s?nda ya?ayan bir ki?iye 'bu denizlerin sonuna yolculuk nas?l olurdu' diye sorsayd?n?z herhalde hayal gücünü bile kullanamazd?. Biz bugün evren hakk?nda o zaman?n insan?n?n dünya hakk?nda bildi?inden daha çok ?ey biliyoruz. ?imdilik bilebildi?imiz kadar?yla evrenin büyüklü?ünü daha iyi anlayabilmek için gelin hayali bir uzay arac? ile hayali bir uzay yolculu?una ç?kal?m ve içinde bulundu?umuz Samanyolu galaksisinin ikizi Andromeda galaksisine bir gidip gelelim. Tabii bu uzay arac?n?n h?z? dünyam?zdaki yolcu uçaklar?n?nki kadar, yani saatte l 000 kil... Devamı »»»
Ay Olmasayd? « Evren ve Dünya
Güne? sistemimiz olu?urken ko?ullar çok az farkl? olsayd?, bizler için her ?ey de?i?ik olabilirdi. Dünyan?n madde da??l?m?, büyüklü?ü, enerjisi, dönme ekseni aç?s?, atmosfer ve mevsimler çok farkl? olabilirdi. Dünyam?zda hayat belki yine gerçekle?ebilirdi ama farkl? ?ekilde. Bu hali ile sanki her ?ey, en ince detay?na kadar insan için özel olarak haz?rlanm?? gibidir. Peki bu olu?um içinde ay?n görevi nedir? Nas?l olu?tu?u ve dünyan?n yörüngesine nas?l girdi?i hala büyük bir s?r olan Ay'?n bu mükemmel düzen içindeki yeri nedir? Ya?am?n olu?mas?na ne katk?s? vard?r? Ay olmasayd? ne olurdu? D... Devamı »»»
Kuyruklu Y?ld?zlar « Evren ve Dünya
Kuyruklu y?ld?zlar?n di?er gökcisimlerinden farkl? ve gizemli ?ekilleri, aniden ortaya ç?k?p bir süre sonra yok olmalar?, onlar?n tarih boyunca insanlar taraf?ndan Tanr?lar?n habercileri olarak alg?lanmalar?na yol açm??t?r. Onlar?n ölüm ve felaket habercileri olduklar?na, kurakl?k, sel, açl?k gibi büyük do?al afetlerin ve salg?n hastal?klar?n hatta her iki dünya sava??n?n da o s?ralarda görülen kuyruklu y?ld?zlardan kaynakland???na inan?lm??t?r. Milattan önce 43 y?l?nda Sezar'?n ölümünden sonra çok parlak bir kuyruklu y?ld?z görüldü ve onun Roma imparatorunun gö?e yükselen ruhu oldu?una inan... Devamı »»»
Ay'?n Olu?umu Bilmecesi « Evren ve Dünya
Ay'?n kütlesi Dünya'n?n 81'de biri kadard?r ve bir gezegen uydusu olabilmek için çok büyüktür. Güne? sistemimizde ba?ka örne?i yoktur. Gerçi Jüpiter, Satürn ve Neptün'ün de Ay'?n boyut ve kütlesine yak?n uydular? vard?r ama bu gezegenlerin kütleleri de dünyam?zdan s?ras?yla 318, 95 ve 12 kat daha çoktur. Bu durumda Ay'?n olu?umu özel bir problem niteli?ini ta??yor. Dünyam?z?n tek do?al uydusu, uzaydaki en yak?n kom?umuz Ay, binlerce y?l önceki uygarl?klar taraf?ndan Tanr?ça olarak de?erlendirilirken, zamanla düzenli hareketleri ile takvimin olu?mas?n? da sa?lam??t?r. Yak?nl??? nedeni ile g... Devamı »»»
Y?ld?z Kaymas? « Evren ve Dünya
Geceleyin aç?k bir havada gökyüzünü seyrederken, çe?itli renk ve parlakl?ktaki y?ld?zlar?n olu?turdu?u o inan?lmaz ve muhte?em manzaran?n içinden bir y?ld?z?n parlak bir çizgi çizerek kay?p gitti?ini muhakkak görmü?sünüzdür. Bu s?rada içinizden bir dilek tutup, bu dile?in gerçekle?mesi için de gördü?ünüzden kimseye bahsetmemi?sinizdir herhalde. Çünkü insanlar aras?nda, bir y?ld?z kayd???nda, o y?ld?z?n ölece?i ve ölmeden önce dilek dileyenin arzusunu yerine getirece?i inan??? yayg?nd?r. Halk aras?nda y?ld?z kaymas? diye tan?mlanan bu olay?n asl?nda y?ld?zlarla hiç bir ilgisi yoktur. Y?ld?z... Devamı »»»
Güne?'in Ömrü « Evren ve Dünya
Güne? sistemimiz, bizim Güne? ad?n? verdi?imiz tek bir y?ld?z ve onun etraf?nda dönen dokuz gezegen, bu gezegenlerin etraf?nda dönen 60'dan fazla uydu (Ay), yine Güne?'in etraf?nda dönen gezegen olarak kabul edilemeyecek kadar küçük 5 000 civar?nda astroit, say?s?z gökta??, toz ve parçalardan olu?ur. Güne? bu sistemdeki enerjinin de tek güç kayna??d?r. Güne?'e bakt???m?zda kat? bir maddeymi? gibi görürüz ama asl?nda yanan bir gaz kütlesinden ba?ka bir ?ey de?ildir. Bilim insanlar?na göre Güne?'ten söz ederken yüzey kelimesini kullanmak hatal?d?r çünkü Güne? tamamen gazdan olu?mu?tur. Güne?'i... Devamı »»»