Amonyak « Genel
Azot ve hidrojenden olu?an renksiz bir gazd?r. ?nsan?n gözünü ya?artan ve burnunun akmas?na neden olan keskin bir kokusu vard?r. Ticari amaçlarla kullan?lan ve amonyak olarak bilinen s?v? amonyak gaz? de?ildir. Bu asl?nda amonya??n su içinde erimi? durumda oldu?u amonyum hidroksittir. Amonyum hidroksit çok kuvvetli bir alkalidir. Evlerde temizlik i?lerinde oldukça yararl?d?r. Amonyak gaz? iki farkl? yöntemle elde edilir. Sanayide yayg?n olarak kullan?lan yöntemde azot ve hidrojen s?k??t?r?larak k?zg?n demir veya platinyumüzerinden geçirilir. ?kinci yöntem ise fabrikalar?n bacalar?ndan ç?kan d... Devamı »»»
Patlay?c? Maddeler « Genel
Is?n?n veya darbenin etkisiyle patlayan maddeler. Güherçile, kükürt ve odun kömürü kar???m? olan kara barut, yüzy?llar boyunca tüfek mermilerinin ve top güllelerinin f?rlat?lmas?nda itici güç olarak kullan?ld?. Ama bir sak?ncas? vard?, duman ç?kart?yor ve bu yüzden, sava? s?ras?nda at??lar?n nereden yap?ld???n? belli ediyordu. 1884'te, Frans?z mühendisi Vieille, «B barutu» denilen dumans?z barutu ke?fetti. O tarihten beri, patlay?c? maddelerin ke?finde büyük ilerlemeler kaydedildi. Bu maddeler sava? zaman?nda tahrip için (bir köprüyü havaya uçurmak, bir demiryolunun raylar?n? bozmak); bar?... Devamı »»»
Su « Genel
Normal s?cakl?kta s?v? halde bulunan renksiz, kokusuz, tats?z madde, yo?unlu?u 1. Su da hava gibi tüm canl?lar için gereklidir. ?nsan belli bir süre açl??a dayanabilir ama, k?rk sekiz saatten fazla susuz kal?rsa ölür. Bu nedenle susuzluk ve kurakl?ktan sürekli olarak korkan insano?lu, çöllerde su bulunan noktalar? titizlikle arar bulur. Su çok miktarda olunca büyük tehlikeler do?urabilir. Her y?l yeryüzünde meydana gelen birçok su bask?n? ve tayfun çe?itli zararlara ve can kayb?na yol açar. Bununla birlikte su, insanlar? yang?n gibi bir belâdan kurtaran önemli bir silâht?r. Basit görünümün... Devamı »»»
Atom Gücü « Genel
Bütün evrenin, canl?-cans?z her ?eyin yap? ta?? olan atomlar?n, nas?l ola?anüstü bir ?ekilde maddeyi olu?turdu?unu art?k biliyoruz. Son derece küçük olan bu parçac?klar, buraya kadar da görüldü?ü gibi, kendi içlerinde mükemmel bir organizasyona sahiptirler. Ancak atomdaki mucizevi yön bu kadarla kalmaz; atom ayn? zamanda içinde çok muazzam bir enerjiyi de bar?nd?r?r. Atomun içinde sakl? olan bu güç öylesine büyüktür ki, insanl?k bu enerjinin ke?fiyle art?k okyanuslar? birle?tiren dev kanallar açabilmekte, da?lar? oyabilmekte, suni iklimler üretebilmekte ve bunlar gibi daha birçok faydal? i?i ... Devamı »»»
Atomun Olu?umu « Genel
Patlaman?n her an?ndaki s?cakl?k, atom parçac?klar?n?n say?s?, o anda devreye giren kuvvetler ve bu kuvvetlerin ?iddetleri çok hassas de?erlere sahip olmal?d?r. Bu de?erlerin birinin bile sa?lanamamas? durumunda, bugün içinde ya?ad???m?z evren var olamazd?. Kastetti?imiz de?erlerin herhangi birinin matematiksel olarak "0"a yak?n bir miktarda dahi de?i?mesi, bu sonu haz?rlamaya yeterlidir. "0" an?: Ne maddenin, ne de zaman?n var olmad??? ve patlaman?n gerçekle?ti?i bu "an", fizikte t (zaman) = 0 an? olarak kabul edilmektedir. Yani t=0 an?nda hiçbir ?ey yoktur. Yarat?lman?n ba?lad??? bu "an"da... Devamı »»»
Atom Spektrumlar? « Genel
Hayret verici bir ke?if de atomlar?n çizgi tayf? yaymalar?n?n bulunmas?yd?. Bir gaz ?s?t?l?rsa ya da bir gazdan elektrik ak?m? geçirilirse, madde ???k yayar. I????n tayf?, çe?itli renklere ay?ran bir prizmadan geçirilerek analiz edilirse, tayfta yaln?z belli renkli çizgiler görünmektedir. 19. yy?da bu olay?n aç?klamas? yap?lam?yordu. Oysa atomdan yay?lan ???m, atomun içine bak?? sa?layan bir ipucuydu. Robert Bunzen (1811-1899) ve Gustav Kirchoff'un (1824-1887) ara?t?rmalar? ?u iki sonucu ortaya ç?karm??t?: 1. Her element, buhar veya gaz halinde, t?pk? insanlardaki parmak izi gibi kendine özg... Devamı »»»
Bakteriler « Genel
Bakteri dünyas?, canl? çe?itlili?ine, neredeyse sonsuz denilebilecek bir oranda katk?da bulunuyor. Her gün yeni türler ke?fediliyor ve birbirinin ayn? oldu?u dü?ünülen bakterilerin bile metabolizmalar? incelendi?inde, asl?nda farkl? türler olduklar? ortaya ç?k?yor. Bakteriler, Yeryüzü'nde ya?am?n süreklili?i için çok önemli birçok biyokimyasal olay?n gerçekle?mesini sa?l?yor. K?sacas?, ya?am?n temelindeki kimyasal olaylar?n gerçekle?mesini bakterilere borçluyuz. Tek olumsuz yönleri baz?lar?n?n hastal?klara yol açmalar?; ancak, do?an?n dengesinin korunmas? aç?s?ndan dü?ünürsek hastal?k yap?c?... Devamı »»»
Beynin Evrimi « Genel
Canl?lar, ya?amlar?n? sürdürmek ve bulunduklar? ekolojik ortama uyum sa?lamak için, göreceli olarak geli?mi? duyu organlar?na ve bu durumu yans?tan beyin yap?s?na sahiptirler. Tüm vertebral?larda beyin, embriyon geli?imi s?ras?nda nöral kanal?n ucunda bulunan 3 kabart?dan meydana gelir: Ön, orta ve arka beyin. Temelde birçok ortak yap? olmas?na kar??n, de?i?ik türlerde beyin, vücudun herhangi bir organ?na göre çok daha büyük farkl?l?k gösterir. Farkl? türlerde duyusal al?nt?lar ve bunlara verilen cevaplar çok farkl?d?r ve o tür için ya?amsal önem ta??maktad?r. Canl?lar?n beyinlerinde, temel b... Devamı »»»
Beynin Olu?umu « Genel
Gazi Üniversitesi ?leti?im Fakültesi Dekan? Prof. Dr. Alemdar Yalç?n, "Beyin, çocu?un anne karn?na dü?mesinden 22 gün sonra olu?ma sürecine giriyor" diye aç?kl?yor beynin geli?me sürecini ve ekliyor "Bu organ?n %90'dan fazlas?n? ya?, geri kalan?n? essel elementler (selenyum, azot vs.) olu?uyor". Her beyin di?i olarak do?uyor. Yani kad?ns? özellikler ta??yor. Ancak çocu?un cinsel organ? belirmeye ba?lay?p da testosteron (erkeklik hormonu) salg?s? ortaya ç?kt???nda, beyin cinsiyet kazan?yor. Bu geli?me devam ederken, çocuk d??ar?dan gelen baz? uyar?lara reaksiyon gösteriyor. Bu uyar?lar gerek a... Devamı »»»
Çekirdek Dünyas? « Genel
Bir çekirdek santralinde elektrik üretimi ilk kez 1951 y?l?nda ABD'nin Idaho Eyaletinde gerçekle?ti. Bugün 26 ülkedeki 500'ün üstünde reaktör, 200.000 MW civar?nda elektrik gücü üretmekte olup bu, yakla??k günde 10 milyon varil petrole e?de?erdir. Fransa, Belçika, ve Tayvan elektriklerinin yar?dan ço?unu reaktörlerden elde emektedir. Finlandiya, ?sveç, ?sviçre, Bulgaristan ve Japonya bunlar?n hemen arkas?ndan gelmektedir. Amerika Birle?ik Devletlerinde üretilen enerjinin yakla??k yüzde 20 si çekirdek enerjisidir. Bu, dünya ortalamas?n?n biraz üstündedir. Çekirdek teknolojisinin bütün ba?ar?s?... Devamı »»»
Cotanjant Kavram? « Genel
?lk defa "Seked" terimi ile M?s?r Matemati?inde görüldü. Arabistan'da ve Hindistan'da Güne?'in yüksekli?i ile ilgili çal??malarda bulunulmu?, bu sayede yatay gölge yard?m?yla gölge-güne? sistemi aç?s? "Cotanjant" olarak isimlendirilmi?tir.... Devamı »»»
Darwin'e Göre Duyular « Genel
A?lamak, gülmek, üzülmek gibi duygular?m?z? ifade etti?imiz davran??lar?, kal?t?msal olarak devral?yoruz. Bütün canl?larda birçok duygu ifadesi ortak. Gözya?lar?n?n kimyas?n? inceleyen bilim adamlar?, a?lama nedenine ba?l? olarak gözya??n?n kimyasal içeri?inin de?i?ti?ini aç?kl?yorlar. E?er, çok üzüldü?ümüz için a?l?yorsak, gözya??m?zdaki protein çe?idi ve miktar?, gözümüze toz gibi yabanc? bir nesne girdi?inde döktü?ümüz gözya??ndakinden oldukça farkl?. Bu bulgular ?????nda bilim adamlar?, gözya?lar?n?n vücudun üzüntü ve stres s?ras?nda salg?lad??? kimyasallardan bir çe?it kurtulma yolu old... Devamı »»»
Darwin ve Moleküler Devrim « Genel
Do?al seçilim asl?nda bir genetik kuram?. Çünkü do?al seçilim süreci genetik çe?itlili?in varl???n? gerektiriyor. Bu çe?itlilik ortam?nda, Darwin'in deyimiyle "varolma mücadelesi"nde, avantajl? özelliklere sahip bireyler varl?klar?n? sürdürebiliyor ve bu özelliklerini bir sonraki ku?a?a aktarabiliyorlar. Ancak Darwin, genetik süreçlerin nas?l i?ledi?ini -özelliklerin bir ku?aktan di?erine nas?l aktar?ld???n?- bilmiyordu. Ebeveynler ve yavrular aras?ndaki genel benzerli?in fark?nda olsa da, kal?t?m sürecinin ayr?nt?lar?n? anlamam??t?. Oysa, tam da Darwin'in evrim dü?üncesini geli?tirmekte old... Devamı »»»
Descartes'in Bilime Katk?s? « Genel
Descartes, çok kere bir dü?ünür olarak kavran?r. Oysa onun özellikle matematik katk?lar? vard?r. Gerçi, matematik ve bir ölçüde optik d???nda Descartes?in bilime katk?s? parlak de?ildir. Fizik ve kozmolojiye ili?kin fikirlerinin ço?u, ya?ad??? yüzy?lda bir hayli etkili olmakla birlikte yanl??t?r. Descartes, matematikteki üstün yeteneklerini daha gençli?inde ortaya koydu ama mistik nitelikte bir deneyim ya?ad?: Kar??s?nda beliren bir "ruh" veya "melek" ona do?an?n tüm s?rlar?n?n anahtar?n?n matematikte oldu?unu söyledi. Bunun üzerine çal??maya koyulan Descartes, çok geçmeden cebirsel yöntemler... Devamı »»»
Dört Ayakl?yd?k « Genel
Memeli hayvanlar?n primat dal?, ya?ayan insanlar?, önmaymunlar?, kuyruksuz büyük maymunlar?, tarsiyerleri, antropoid maymunlar? ve bunlar?n fosil türlerini içeren gruptur. Kuyruksuz büyük maymunlar (?empanze, goril, orangutan) ve insanlar ayn? atasal kökeni payla??r ve "hominoid" olarak adland?r?l?rlar. Buna kar??l?k sadece ya?ayan insan ve insan?n do?rudan atalar? olan formlara "hominid" ad? verilir. ?lk primatlar, evrim sonucu bugün bildi?imiz biçimlere do?ru geli?meye 60 milyon y?l kadar önce ba?lad?lar. Bu tarihler tahminlerle de?il, Yeryüzü'nün farkl? bölgelerinden al?nan jeolojik örnek... Devamı »»»
Elektrik Enerjisi « Genel
- Elektrik enerjisinin di?er enerji türlerine dönü?türülmesi kolayd?r. - Di?er enerji türlerine göre çok uzaklara ta??nmas? ve kullan?lmas? son derece rahatt?r. - Verimi yüksektir. Bir enerji, istenen ba?ka bir enerji türüne dönü?türülürken, ekseriya istenmeyen ba?ka enerji türleri de ortaya ç?kar. Bunlar?n aras?nda özellikle ?s? enerjisinin büyük olmas? dikkati çeker. ?stenmeyen bu ?s? enerjisi, yararlan?lamad??? için yitirilir ve verimi dü?ürür. ??te elektrik enerjisinin ?s?dan ba?ka bir enerjiye dönü?türülmesinde olu?an ?s? enerjisi az oldu?u için verimi yüksektir. - Elektrik enerjisi sa... Devamı »»»
Elekromanyetik Kuvvet « Genel
Bu kuvvetin ke?fedilmesi fizik dünyas?nda bir ç???r açt?. Her cismin kendi yap?sal özelli?ine göre bir "elektrik yükü" ta??d??? ve bu elektrik yükleri aras?nda bir kuvvet oldu?u ö?renilmi? oldu. Bu kuvvet z?t elektrik yüklü parçac?klar?n birbirini çekmesini, ayn? yüklü parçac?klar?n da birbirlerini itmelerini sa?lar. Bu sayede bu kuvvet atomun çekirde?indeki protonlarla çevresindeki yörüngelerde dola?an elektronlar?n birbirlerini çekmelerini sa?lar. ??te bu ?ekilde atomu olu?turacak iki ana unsur olan "çekirdek" ve "elektronlar" bir araya gelme f?rsat? bulurlar. Bu kuvvetin ?iddetindeki en u... Devamı »»»
Elektron Mikroskoplar? « Genel
Hareketli elektronlar?n dalgal? do?as?, ilki 1932 y?l?nda yap?lan elektron mikroskobunun temelin olu?turur. Herhangi bir optik ayg?t?n k?r?n?m yüzünden s?n?rlanan, ay?rma gücü, dene?i ayd?nlamakta kullan?lan her ne ise, onun dalga boyu ile orant?l?d?r. Görünen ???k kullanan iyi bir mikroskopta, en büyük faydal? büyülte 500 x civar?ndad?r, daha büyük büyültmeler daha büyük görüntüler verir fakat daha fazla ayr?nt? vermez. Halbuki h?zl? elektronlar?n dalga boylar? görünen ?????nkinden çok k?sa olup bunlar yükleri dolay?s?yla elektrik ve manyetik alanlarla kolayca kontrol edilebilirler. X ???nla... Devamı »»»
Nükleer Parçalanma (Fisyon) « Genel
Fisyon ad? verilen tepkime, evrendeki en kuvvetli güç olan "Güçlü Nükleer Kuvvet" ile bir arada tutulan atom çekirde?inin parçalanmas?d?r. Fisyon tepkimesi deneylerinde kullan?lan ana madde "uranyum"dur. Çünkü uranyum atomu en a??r atomlardan biridir, bir di?er deyi?le çekirde?inde çok yüksek say?da proton ve nötron bulunur. Fisyon deneylerinde bilim adamlar? uranyum çekirde?ine, büyük bir h?zla nötron göndermi?ler ve bunun sonunda çok ilginç bir durumla kar?? kar??ya kalm??lard?r. Nötron uranyum çekirde?i taraf?ndan so?urulduktan (yutulduktan) sonra, uranyum çekirde?i çok karars?z duruma ge... Devamı »»»
Fisyonun Ke?fi « Genel
Fisyonun ke?fi, 5 y?l süren bir maratononun sonunda oldu. Yar???, hem de gürültülü bir ?ekilde Romal? bir grup genç fizikçi ba?latt?. Bu gençlerin içinde ?talyan fizi?inin harika çocu?u Enrico Fermi de vard?. Kuramsal fizikteki üstün ba?ar?lar? sonucu, henüz 28 ya??ndayken ?talyan Kraliyet Akademisi'ne üye seçildi. Akademi?nin en genç üyesiydi. 1934 y?l?n?n ba?lar?nda çevresine toplad??? bir grup fizikçiyle deneysel fizi?e yöneldi. Çekirdek bombard?man?nda o zamana dek alfa parçac?klar? kullan?l?yordu. Alfa parçac?klar?, a??r kütlesi ve çifte elektrik yükü nedeniyle kat? maddeye nüfuz etki... Devamı »»»
Nükleer Kayna?ma (Füzyon) « Genel
Nükleer kayna?ma (füzyon), parçalanman?n tersine çok hafif iki çekirde?i birle?tirerek daha a??r bir çekirdek olu?turmak ve bu ?ekilde aç??a ç?kan ba? enerjisini kullanmakt?r. Ama bunu denetim alt?nda olu?turmak oldukça zor bir i?tir. Çünkü çekirdekler pozitif elektrik yükü ta??r ve birbirlerine yakla?t?rmak istenildi?inde çok ?iddetli bir ?ekilde birbirlerini iterler. Bunlar?n kayna?mas?n? sa?lamak için aralar?ndaki itme kuvvetini yenebilecek büyüklükte bir kuvvetin kullan?lmas? gerekmektedir. Gereken bu kinetik enerji (hareket enerjisi), 20-30 milyon derecelik bir s?cakl??a e?de?erdir.Bu ol... Devamı »»»
Hidroelektrik Enerji « Genel
M.Ö. 3000-2000 y?llar?ndan itibaren Mezopotamya ve Çin 'de, M?s?r ve Anadolu 'da suyun potansiyel ve kinetik enerjisinden faydalan?lm??t?r. Buhar makinas?n?n icad?na kadar bir cismi hareket ettirmek için kuvvet kayna?? olarak sadece su ve rüzgardan yararlan?l?yordu. Rüzgar?n süreksiz olmas? nedeniyle daha çok su kullan?lm??t?r. Suyun Potansiyel ve kinetik enerjisinden faydalan?larak çe?itli tipte hidroelektrik tesisler yap?labilir. Çöllerde ve s?cak ülkelerde suyun buharla?mas?ndan faydalanmak suretiyle yap?lan depresyon tesisleri, gel-git olay?ndan ve dalga enerjisinden faydalan?larak yap?la... Devamı »»»
Hücre « Genel
Canl?lar?n temel yap? ve i?levsel birimi hücredir. Bütün canl?lar bir ya da daha fazla hücreden meydana gelmi?tir. Kal?t?m materyali hücrede bulunur. Modern Hücre Teorisi'ne göre yeni hücreler varolan hücrelerin ço?almas? ile olu?ur. Bu teoriyi ?öyle aç?klayabiliriz: Canl?larda gördü?ümüz her türlü yap?sal ve i?levsel faaliyeti hücrede görebiliriz. Yani bir hücre büyüme, bo?alt?m, üreme, hareket gibi, canl?l??a özel i?levleri tek ba??na yerine getirebilir. Bütün canl?lar hücrelerin biraraya gelmesiyle olu?mu?tur. Tek bir hücreden meydana gelen amip, terliksi hayvan ve milyarlarca hücreden m... Devamı »»»
I????n Madde Haline Geçi?i « Genel
Enerji ile maddenin birbirlerine dönü?mesi E=mc2 e?itli?ine göre olmaktad?r. (E=enerji, m=kütle, c=???k h?z?). Einstein??n buldu?u bu formül bu yüzy?l?n ba??ndan beri bilinmektedir. Maddenin ???k enerjisi ?ekline geçi?ini çok iyi biliriz. Y?ld?zlar?n parlamas?, termonükleer bomban?n patlamas? vb. Amerikal? fizikçilerden olu?an bir ekip dünyada ilk defa bu olay?n tersini, yani ?????n vakum içinde maddeye dönü?mesini kan?tlad?. Bu bulu? Stanford Do?rusal Parçac?k H?zland?r?c??s?nda yap?ld?. Kuramsal fizikçi Breit ve Wheeler daha 1934?de iki foton çarp???nca bir elektron?la bir pozitron do?abi... Devamı »»»
I??k Dalgalar? « Genel
Galile, ???k h?z?n? saptanmas? problemini formülle?tirdi; ama çözmedi. Bir problemin formüllle?tirilmesi, ço?u zaman, problemin yaln?z bir matematik ya da deney ustal??? sorunu olan çözümünden daha önemlidir. Yeni sorular, yeni olanaklar ortaya koymak, eski problemlere yeni bir aç?dan bakmak, yarat?c? hayalgücünü gerektirir ve bilimde gerçek ileremeye damgas?n? vurur. Galile?nin ?ki Yeni Bilim?inde, ö?retmen ile ö?rencileri aras?nda, ???k h?z? üzerine ?öyle bir konu?ma geçer: "SAGREDO: Peki ama, bu ???k çabuklu?unun ne çe?it ve ne kadar büyük bir çabukluk oldu?unu dü?ünmeliyiz? Ani ya da pek ... Devamı »»»
I??k H?z? « Genel
Laboratuvar ko?ullar?nda ?????n h?z? saniyede 17 metreye dü?ürüldü. Arabalar art?k ???ktan h?zl? gidebilecek. Daha do?rusu, burada söz konusu olan son derece özel bir araba. Nature Dergisi'nin 18 ?ubat 1999 tarihli say?s?nda, yaln?zca arabalar?n de?il, bisikletlerin de nas?l ???ktan daha h?zl? gidebilece?i anlat?l?yor. Genç Einstein, bir tramvayda ofisine do?ru gitti?i s?rada Görelilik Kuram?'n? dü?lerken, ???k h?z?yla yolculuk etmenin nas?l bir ?ey olaca??n? merak etmekteydi. Ancak, o günlerde, herhangi bir tramvay, bisikletci ya da araban?n, ?????n bo?luktaki h?z?na, yani saniyede 300 milyo... Devamı »»»
Jeotermal Enerji « Genel
Jeotermal enerji, Dünya'n?n ?s?s?ndan elde edilen enerjidir. Jeotermal sözcü?ü "yer" ve "?s?" anlam?ndaki Yunanca iki sözcükten üretilmi?tir. Bilim adamlar?, jeotermal ?s?n?n nereden kaynakland???, yeryüzüne ç?kan buhar?n nas?l olu?tu?u konusunda henüz tam bir görü? birli?ine varamam??lard?r. Büyük bir olas?l?kla bu ?s?n?n kayna?? , Dünya'n?n derinliklerindeki "magma" denilen erimi? kayaç kütlesidir. Yüzeye püsküren buhar?n da, yüzeyden derinlere s?zan ya?mur sular?n?n, bu k?zg?n magma bölgesinde ?s?n?p buharla?mas? sonucunda olu?tu?u san?lmaktad?r. Bu ?s?dan, ?zlanda ve Japonya'da oldu?u gib... Devamı »»»
Kuarklar « Genel
Günümüzden 20 y?l öncesine kadar atomlar? olu?turan en küçük parçac?klar?n protonlar ve nötronlar olduklar? san?l?yordu. Ancak çok yak?n bir tarihte, atomun içinde bu parçac?klar? olu?turan çok daha küçük parçac?klar?n var oldu?u ke?fedildi. Bu bulu?tan sonra, atomun içindeki "alt parçac?klar?" ve onlar?n kendilerine has hareketlerini incelemek üzere "Parçac?k Fizi?i" isimli bir fizik dal? ortaya ç?km??t?r. Parçac?k fizi?inin yapt??? ara?t?rmalar ?u gerçe?i aç??a ç?karm??t?r: Atomu olu?turan proton ve nötronlar da asl?nda "kuark" ad? verilen daha alt parçac?klardan olu?maktad?rlar. ?nsan akl?... Devamı »»»
Kütlesel Çekim « Genel
Yukar? at?lan bir cisim, bir süre sonra döner ve yere dü?er. Irmaklar hep yukar?dan a?a??ya do?ru akar. Bunun aç?klamas?n? "yerçekimi" olarak yapar?z. Bu, tüm kütleli nesnelerde, gezegenlerde ve y?ld?zda varolan bir kuvvettir ve ona "kütle çekimi" diyoruz. Bu çekim, en yo?un cisimeleri ve "bo?lu?u" e?it oranda donat?r. Ondan korunman?n ya da onu etkilemenin hiçbir yolu yok. Uzakl?kla azal?r; ama hiçbir ?ekilde kaybolmaz. Atmosferi Yerküre'nin çevresinde tutan kuvvet ya da bizim Evren bo?lu?una uçup gitmemizi engelleyen kuvvet, Dünya'n?n uygulad??? kütle çekimi kuvvetidir. Bir yapma uyduyu,... Devamı »»»
Neden Yumurtlam?yoruz? « Genel
Ku?lar, yumurtalar?n? yuvalar?na b?rak?r ve sonra onlar üzerinde kuluçkaya yatarlar. Memelilerse, yavrular?n? bedenleri içinde büyütürler, ister inan?n, ister inanmay?n, bu ayr?cal???m?z? bir virüse borçlu olabiliriz. Zamanda geriye do?ru gitti?inizi ve annenizin dölyata??nda el ve ayak parmaklar?n?z?n olu?maya ba?lad??? bir döneme döndü?ünüzü hayal edin. Etraf?n?za ?öyle bir bakt???n?zda gördü?ünüz ?eylerden korkabilirdiniz. Siz orada d?? dünyan?n binbir kirinden korundu?unuzu dü?ünürken bir iriba?? and?ran vücudunuz etraf?nda A?DS virüsünü and?ran çirkin suratl? virüslerin dans etti?ini gör... Devamı »»»
Nükleer Enerji « Genel
Halk?m?z her zaman, nükleer enerji denilirken radyasyonu dü?ünmü? ve bilinçsizli?in etkisiyle hakl? olarak Akkuyu Projesi'ne kar?? ç?km??t?r. Geli?mi? Avrupa Ülkelerinin hiçbir zaman vazgeçemedi?i nükleer enerji bize hala çok uzakt?r. Fransa, Almanya, ?talya, ?ngiltere, ABD, baz? ?skandinav Ülkeleri, Bulgaristan, Rusya, Ermenistan ve daha birçok ülkenin vazgeçilmez enerji kayna?? olan nükleer enerjinin fayda ve zararlar?ndan bahsedelim; Nükleer enerjinin üretimiyle bilindi?i gibi radyasyon aç??a ç?kar. Bu olay, gayet do?al kar??lanmal?d?r. ?u konu aç?kça belirtilmelidir ki; insan ömrünün her... Devamı »»»
Nükleer Güç Santralleri « Genel
Nükleer Güç Santrallar? ile Termik Santraller birbirleri ile benzer özellikler ta??rlar. Her iki santral tipinde de elde edilen buhar?n ?s?l enerjisi türbinde mekanik enerjiye ve mekanik enerji de dejeneratörlerde elektrik enerjisine dönü?türülerek elektrik üretilir. Bu santraller aras?ndaki temel fark buhar?n elde edili? yöntemidir. Bütün nükleer reaktör tiplerinde bölünmeden aç??a ç?kan enerji buhar üretiminde kullan?r ve bu buhar üretimi do?rudan reaktörün korunda ya da buhar üreteçlerinde yap?l?r. Bu nedenle nükleer reaktörlerdeki bölünme reaksiyonu termik santrallarda fosil yak?t yakmakla... Devamı »»»
Plazma « Genel
Maddenin üç hali vard?r bunlar s?v? kat? ve gazd?r. Bunu hepimiz ilkokulda ö?renmi?tik.Peki o zaman maddenin 4. hali oldu?u söylenen ve son on y?lda gündeme gelen plazma nedir? E?er "ben plazmaya daha yak?ndan bakmak istiyorum" diyorsan?z, yapman?z gereken çok basit. Kibriti elinize al?n ve çak?n. ??te p?r?l p?r?l alevi ile plazma kar??n?zda duruyor. Evet alev de bir plazma hâlidir. Alevin kibritteki s?cakl??? kibritin elinizle söndürebilece?iniz kadar dü?ük olabilece?i gibi Güne?in çekirde?indeki gibi milyonlarca santigrad kadar yüksek de olabilir. Plazma hâli sadece elektrik gerilim alt?nda... Devamı »»»
Radyoaktiflik « Genel
Tarihin en büyük raslant?sal (tesadüfi) ke?iflerinden biri, 1896 y?l?nda yap?ld?: H.Becqerel, uranyum tuzu kristallerinin ???n yay?nlad???n? tesadüfen gördü. I???a kar?? korunmu? olmas?na kar??n, foto?raf pla??n?, bu maddeden yay?lan ???man?n karartt???n? gördü. Kontrollü olarak pek çok gözlem yapt?. Kristalden, hiçbir uyar? almaks?z?n ???n yay?nland???n? ve bunun yeni tip bir ???ma oldu?unu saptad?. Uranyumun kendili?inden radyasyon yay?nlama olay?, k?sa bir zaman sonra radyoaktiflik olarak adland?r?ld?. Di?er ara?t?r?c?lar da baz? maddelerin radyoaktif olduklar?n? gösterdiler. Bu tür çal?... Devamı »»»
Rüzgar Enerjisi « Genel
?nsanlar binlerce y?ld?r rüzgardan bir enerji kayna?? olarak yararlanmaktad?r. Buna ili?kin olarak ilk akla gelen yelkenli teknedir. Rüzgar enerjisini kullanabilmenin üç yolu vard?r: Yelkenli teknelerde oldu?u gibi do?rudan hareketi sa?lamak; yel de?irmenlerinde oldu?u gibi herhangi bir makinenin kanatlar?n? döndürmek; elektrik üreteçlerine ba?l? türbinleri çal??t?rmak. Rüzgar enerjisi, dönü?üme u?ram?? güne? enerjisidir. Güne? enerjisinin kayalar?, denizleri ve atmosferi her yerde özde? ?s?tmamas? nedeniyle olu?an s?cakl?k ve bas?nç farklar? rüzgar? olu?turmaktad?r. Rüzgar bit merkez çevresi... Devamı »»»
Ses Dalgalar? « Genel
Ses dalgalar?, en önemli boyuna dalga örnekleridir. Bu dalgalar, herhangi bir ortamda (yani gazlar, kat?lar ve s?v?lar), ortam?n özelliklerine ba?l? olan bir h?zla yay?l?rlar. Ses dalgas?, bir ortamda yay?l?rken; ortam?n parçac?klar?, dalgan?n hareket do?rultusu boyunca yo?unluk ve hacim de?i?iklikleri üreterek titre?ir. Bu, parçac?k hareketi, dalga hareketinin yönüne dik olan enine dalga hareketindeki durumun tersidir. Ses dalgalar? ?eklinde ortaya ç?kan yer de?i?tirmeler, denge konumundan itibaren her bir molekülün boyuna yer de?i?tirmesini gerektirir. Bu s?k??ma ve geni?leme ?eklinde yüks... Devamı »»»
Süperiletkenlik « Genel
Elektronun ke?finin ortaya ç?kard??? en önemli sonuçlardan birisi süperiletkenli?in bulunmas?d?r. Elektrik ak?m?, yani elektronlar?n ak???, iletken kablolar yard?m?yla sa?lan?r. Fakat bu metal kablolar?n elektriksel dirençleri vard?r ve ak?m?n telden akmas? s?ras?nda bu direnç nedeniyle enerjilerinin bir k?sm? at?k ?s?ya dönü?ür. Süperiletken malzemelerde ise neredeyse hiç elektriksel direnç yoktur. Dolay?s?yla elektrik ak?m? bir süperiletkenden hiç enerji kayb?na u?ramadan akabilir. Süperiletkenli?in ke?fi, yüzy?l?m?z?n ba?lar?nda oldu. Danimarkal? fizikçi Kamerlingh Onnes, 1908 y?l?nda, ... Devamı »»»
Termik Santraller « Genel
Termik santrallar, kömür, akaryak?t veya gaz gibi fosil yak?tlar?n yak?lmas? yoluyla elektrik üretir. Su santrallarda, oca??n kazan bölümünde dolanan su, çok s?cak buhar haline dönü?ür ve bu buhar, elektrik ak?m? üreten alternatörlere ba?l? türbinleri çal??t?r?r. ?lk büyük petrol krizi sanayile?mi? Bat?l? ülkelerde bu tip termik santrallar?n yap?m?n? yava?latt?. Ancak gene de bu tip santrallar, birçok ülkede enerji aç???n? kapatmakta görev üstlenmeye devam etmektedir. Termik santrallar?n üretti?i ?s?n?n bir bölümü çevreye at?l?r. So?utma suyunun sa?land??? k?y? ve ?rmak sular? birkaç derece ?... Devamı »»»
Yar? Canl? Çipler « Genel
Beyin ölümü gerçekle?mi? bir hastadan al?nan beden, kimin i?ine yarayacak? Tabii ki ilk adaylar, boyundan a?a??s? felçli hastalar. Doktorlar kafa naklinin, hastan?n ömrünü uzataca?? dü?üncesinde. Çünkü felçli hastalar ço?u kez, birden çok organ?n i?levini yitirmesiyle normalden erken ölüyorlar. Bu ameliyattan canl? ç?kan hastalar?n, yeni vücutlar?yla atlay?p z?plamalar?, hatta yürümeleri, bugünün teknolojisiyle olanaks?z. Ancak bilim adamlar?, kesik omuriliklerin onar?lmas? yönteminin 21. yüzy?lda bulunaca??na inan?yorlar. Üstelik anla??lan fazla da beklemeyecekler. ABD'nin Ohio Eyaleti Cle... Devamı »»»
Oksijen « Genel
Yo?unlu?u 1,105 olan renksiz, kokusuz gaz. Oksijen, s?v?la?t?r?lmas? güç bir azd?r (-183 derecede kaynar). Do?ada en yayg?n olan element odur: havada oldu?u gibi suda da vard?r; soludu?umuz havan?n be?te biri oksijendir. Hayvanlar?n ve bitkilerin hayat?nda çok önemli yer tuttu?u gibi (solunum); insan u?ra?lar?nda da pay? büyüktür (besinlerin pi?irilmesi, so?ukla sava?, madenlerin haz?rlanmas? v.b.). Oksijen olmadan hiç bir canl? var olamaz. Nefes al?rken havayla birlikte oksijeni de içimize çekeriz; oksijen kana kar???r ve kandaki alyuvarlar sayesinde vücutta dola??r. Oksijen kimya... Devamı »»»
Hidrojen « Genel
Özellikle suyun bile?imine giren gaz halindeki basit cisimdir. Hidrojen, Evren'de en bol bulunan elementtir. Güne?'in ve y?ld?zlar?n maddesinin büyük bir bölümü hidrojenden olu?ur. Dünyada hidrojeni serbest halde bulmak kolay de?ildir. Havada pek dü?ük miktarda hidrojen vard?r, ancak volkanlar?n f??k?rtt??? gazlarda veya do?al kaynaklardan f??k?ran gazlarda geni? oranda hidrojen vard?r. Atmosferin yüksek kesiminde, hidrojen, hidrojen tac? ad? verilen bir örtü meydana getirmi?tir. Maddelerin En Hafifi Renksiz, kokusuz bir gaz olan hidrojen, bütün maddelerin en hafif olan?d?r (havadan 14 kat h... Devamı »»»
Is? « Genel
S?cakl???n yükselmesiyle kendini gösteren fizik olay?. Dünyada her tür hayat biçimi için mutlak gerekli olan ?s?, sebepleri kesinlikle bilinmeden önce de etkileri bilinen ve incelenen bir olayd?. Bu esrar k?sa bir süre önce, bilimsel tekniklerin göz kama?t?r?c? geli?mesi sayesinde çözülebilmi?tir. Moleküllerin Enerjisi Her cisim, en hareketsiz görülenler bile, yo?un bir faaliyet yuvas?d?r; çünkü gaz olsun, s?v? veya kat? olsun hepsi de mikroskobik parçac?klar?n (atomlar veya moleküller) birle?mesinden olu?ur ve bu parçac?klar sürekli hareket halindedir. Is?, bu faaliyetin bir yans?mas?ndan ... Devamı »»»
I??k « Genel
Do?al ???k, Güne?'ten gelir; ayd?nlanma araçlar?n?n sa?lad??? ???k ise yapay ???k ad?n? al?r. I??k ???nlar?ndan söz edilir, çünkü ???k, düz çizgi halinde yay?l?r ve bu, karanl?k bir odaya küçücük bir delikten giren Güne? ???n?yla kan?tlanabilir. Gerçekte ???k, titre?imler halindeki küçücük cisimciklerin bir bütünüdür. Hertz dalgalar?yla ve t?pta kullan?lan X ???nlar?yla (radyografi) ayn? niteliktedir. Ancak, dalga boylar?nda fark vard?r: radyoelektrik dalgalar metre veya santimetre olarak ölçülürken, ???k dalgalar? daha k?sa, X ???nlar? dalgalan ise mikroskobiktir. Hepsi de e?it h?zla yay?l?r.... Devamı »»»
I??nlar « Genel
Atomlar?n yayd??? çok h?zl? dalga veya tanecikler. I??k, gözle görülen ???nlar yayar; ama ?????n içinde gözün göremedi?i ???nlar da vard?r; bunlar ya dalga boyu çok k?sa oldu?u için (morötesi ???nlar) ya da dalga boyu çok uzun oldu?u için (k?z?lalt? ???nlar) gözle görülemez. Morötesi ???nlar, derine girebilen y?k?c? ???nlard?r (en tehlikelilerini atmosfer durdurur). Güne?'e ç?plak gözle bak?ld???nda gözleri etkiler ve Güne? çarpmas?na yol açar. Buna kar??l?k, bu ???nlar vücutta kemiklerin ve di?lerin geli?mesi için gerekli D vitamininin olu?umuna yard?mc? olur. Hastahanelerde bu ???nlar besin... Devamı »»»
Petrol « Genel
Özellikle enerji kayna?? olarak kullan?lan do?al madeni ya?(Latince,taç anlam?na «petra» ve ya? anlam?na «oleum»dan). Petrol, çok eski bir ça?da, mikroplar?n sald?r?s?na u?rayan organik ve mineral maddelerin çözülmesinden olu?mu? bir ya?d?r. Denizlerin ve k?y? göllerinin dibinde, tortul kütleler halinde birikerek tortul tabakalarla örtülmü? olan bu madde hidrokarbür'lere (hidrojen ve karbon) dönü?mü?, yerkabu?unun hareketleri sonucunda su geçirmez toprak katmanlar? aras?nda s?k???p kalarak petrol ve gaz yataklar?n? meydana getirmi?tir. ?lkça? insanlar? da petrolün varl???n? biliyordu. Ama o... Devamı »»»
Evrim Kuram? ve ?nsan « Genel
Evrim kuram?na göre insan, binlerce y?l önce, hayvanlarla ortak bir kökeni olan ilkel yarat?klardan türemi?tir. Bu hükme, en az?ndan, bu alandaki ara?t?rmalar?n yeni sonuçlar?na bakarak varabiliyoruz. Çünkü, son yüzy?l içinde bilimin kaydetti?i büyük ilerlemelere ra?men, insanl???n gerçek kökeni henüz kesinlikle tan?nabilmi? de?ildir. Sözgelimi, son y?llarda en çok benimsenen görü?, insan?n maymundan geldi?i dü?üncesiydi, insanla maymun aras?nda ?a??rt?c? benzerlikler vard?r; her ikisi de primatlar tak?m?ndand?r. Ancak bunlar tek bir atadan gelmi? olsalar bile gerçekte ayr? geli?im göstermi? i... Devamı »»»
Karbon « Genel
Oksijen, hidrojen ve azot ile birlikte karbon, yaln?z yerkabu?unun de?il, canl? maddenin de temel ö?elerinden biridir. Gerçekten de karbon olmadan hiç bir canl? ya?am?n? sürdüremez. Canl?lar Dünyas? ?ster hayvanlar, ister bitkiler, ister yaln?z mikroskopla görülebilen basit bakteriler olsun, canl? madde (kemikler, sinirler, kaslar, saplar, yapraklar) daima karbon, oksijen, hidrojen ve azottan olu?ur. ?nsan vücudu da, baz? maden tuzlar? ve su ile birlikte bu dört elementten meydana gelmi?tir. Hayvansal ya da bitkisel beslenme yoluyla ald???m?z kar: bönün bir k?sm? solunum s?ras?nda karbondiok... Devamı »»»
Klor « Genel
Çevre s?cakl???nda gaz halinde bulunan, keskin ve bo?ucu kokulu basit cisim. Yunanca «khloros», ye?il'den. Ad?n? ye?ilimt?rak renginden alan klor, suda eriyen bir gazd?r. Klor ve bile?ikleri özellikle renk aç?c?, leke ç?kar?c? ve mikrop öldürücü olarak kullan?l?r. Bir sodyum klorür ve sodyum hipoklorit kar???m? olan Javel suyu da ayn? niteliklere sahiptir. Frans?z kimyac?s? Berthollet, 1785 y?l?nda bu eriyi?in a?art?c? özelliklerini kan?tlad? ve Berthollet'in iste?i üzerine, çama??rc? k?zlar taraf?ndan ilk kez denendi?i Sen Nehri k?y?s?ndaki küçük köyün ad?na izafeten bu çözeltiye «Javel suyu... Devamı »»»
Grafoloji « Genel
El yaz?s?na bakarak bir insan?n ki?ili?ini inceleme. Yunanca «graphein», yazmak ve «logos», bilim'den. Her insan?n ayr? bir yüzü, ayr? bir huyu, ayr? bir ki?ili?i vard?r. Kimi çekingen, kimi atak, kimi tembel, kimi çal??kan, kimi somurtkan, kimi ne?elidir... ?nsanlar hareketleriyle, tutumlar?yla, sesleriyle yarad?l??lar?n? ortaya koyarlar; yaz? da insan ki?ili?inin ana çizgilerini belirten bir ö?edir. Sözgelimi, her harfi tek tek iyice belirlenmi?, apaç?k, okunakl? bir yaz? ço?u zaman titizli?i, dikkati veya içtenli?i ifade eder. S?k???k bir yaz?, ihtiyat veya çekingenlik, bazen de cimrilik a... Devamı »»»
Yüksek Gerilim Hatlar? « Genel
Elektri?in uzak mesafelere ta??nabilmesi ancak yüksek gerilimle, yani voltajla mümkün olabilir. Baz? hatlarda 400 bin voltu bulan çok yüksek gerilimli elektrik ak?m? ta??yan bu kablolar, belirli aral?klarla dizilmi?, yükseklikleri baz? yerlerde 50 metreyi bulan, pilon ad? verilen çelik kulelerin aralar?na gerilirler. ?nsanlar?n ço?u, yüksek gerilim hatlar?na do?an?n veya ya?ad?klar? yerlerin görüntüsünü bozdu?u için kar??d?rlar. Halk aras?nda erkeklerde k?s?rl?k yapabilece?i, hamilelerde bebe?i etkileyebilece?i konusunda ku?kular vard?r. Baz?lar? da uykusuzluk problemlerini ba?lar?n?n üstünde... Devamı »»»
Gölgede S?cakl?k Ölçümü « Genel
S?cakl?k kavram?na bazen duygular?m?z yeterli olamamakta, kimi zaman bizi hataya götürmektedirler. Bir el s?cak, di?er el so?uk suya sokulduktan sonra iki el birden ?l?k suya bat?r?l?rsa, so?uk sudan ç?kan el, ?l?k suyu, s?cak sudan ç?kan ele göre daha s?cak alg?lar. Toplum, s?cakl?k kavram?n? insanlar?n alg?lamalar?na b?rakmak yerine somut bir kavram ortaya koymak zorunda kalm??t?r. Termometre ile ölçülen ve birimi santigrat derece olan s?cakl?k ölçüm sistemi, di?er ölçüm sistemleri gibi bir standart getirmi? ama yine de insanlar?n ayn? ?artlardaki s?cakl?klar? çe?itli nedenlerle farkl? alg?... Devamı »»»
Maksimum So?ukluk « Genel
Dünyam?zda ?imdiye kadar ölçülen en dü?ük s?cakl?k eksi 89,6 derecedir. Güney kutbunda ölçülen bu s?cakl?k derin dondurucudakinden bile kat kat dü?üktür ama neticede hava s?cakl???d?r. Oysa cisimlerin s?cakl?klar? çok daha dü?ük de?erlere ula?abilir. Bir cismin s?cakl??? onu olu?turan atomlar?n ya da moleküllerin titre?im hareketlerini niteleyen bir de?erdir yani bir cismin s?cakl??? moleküllerinin titre?im h?z?na ba?l?d?r. Bir cisim gözümüze sabit duruyormu? gibi görünse de içindeki moleküller devaml? titre?im halindedirler. Molekülleri ne kadar h?zl? titre?irlerse, cisim o Ölçüde s?cak, ne... Devamı »»»
Beygirgücü Nedir « Genel
Beygir, yük ta??yan ve araba çeken atlara verilen isimdir. Farsça 'barg?r' (yük ta??yan) kelimesinden dilimize girmi?tir. Uluslararas? güç ölçüm birimi olan 'horsepovver'?n tam Türkçe kar??l??? 'atgücü'dür ama kökenleri itibariyle at kültürü çok geni? olan Türklerde at?n cinsine, cinsiyetine, rengine, faydalan?ld??? yere göre ayr? ayr? isimleri vard?r. Güç, birim zamanda meydana getirilen i? diye tarif edilir. Bir ?eyin gücünü s?n?rs?z bir zamanda yapt??? i? de?il, belirli bir zaman süresinde yapabildi?i i? belirler. Beygirgücü ifadesine günümüzde en çok araba motorlar?n?n tan?t?m?nda rastlan... Devamı »»»
Elektrik Neden Çarpar « Genel
Birço?umuz hayat?m?zda en az bir kere elektri?e çarp?lm???zd?r. Sonucu tehlikeli olmasa da, ac? vermese de vücudumuz an?nda reflekslerle s?çrad??? için ?a??rm?? ve korkmu?uzdur. Asl?nda belirli ?artlarda az miktarda elektrik dahi hayati tehlike yaratabilir, kalbin ve solunumun durmas?na, deri yan?klar?na ve doku zedelenmelerine sebep olabilir. Arabalar?n akülerinde ve pillerde oldu?u gibi hep ayn? yönde akan ak?ma 'do?ru ak?m' denilir. Günlük hayatta, evlerde kullan?lan ak?m ise farkl?d?r. Düzenli aral?klarla yönünü de?i?tirir. Önce bir yana sonra aksi yöne devaml? hareketlerle akar. Bu tip a... Devamı »»»
Görünmezlik Mümkün mü? « Genel
H.G.Wells, 'Görünmeyen Adam' adl? roman?nda, bir fizikçinin insan vücudunun görünmez olu?unu sa?lamas?n? anlat?r. Sinemaya da çe?itli kereler uygulanan bu roman?n dayand??? fiziksel tez do?rudur ama pratikte olmas? mümkün olmayan baz? detaylar vard?r. Asl?nda insan vücudunu olu?turan her ?ey ba?ta su olmak üzere renksiz ve saydamd?r. ?nsanda renkli olarak sadece kana rengini veren hemoglobin ile deriye, saçlara ve göze rengini veren melanin isimli pigment bulunur. Bir ilaçla bunlar da renksiz hale getirilebilseler insan?n saydam yani görünmez olmas? mümkündür. Bir cismi görebilmemiz için, on... Devamı »»»
Telefonlar?n Elektri?i « Genel
Size ?a??rt?c? gelebilir ama, telefon evimizdeki en basit cihazd?r. O kadar basittir ki, ana yap?s? yüzy?ld?r de?i?memi?tir. E?er 1920'li y?llardan kalma bir antika telefon bulabilirseniz, fi?ini duvardaki deli?e tak?n, gayet iyi çal???r. Telefon sistemi o kadar basittir ki, evimizin bir ucuna bir aparat, di?er ucuna bir ba?ka aparat koyup, bunlar? birbirlerine araya 9 voltluk bir pil ve bir rezistör koyarak ba?larsan?z, kendi interkom sisteminizi yaratm?? olursunuz. Bu telefonlarla kendi aralar?nda rahatça görü?me yap?labilir. Telefonlar?m?z? duvardaki duylara ve oradan da santrallere ba?... Devamı »»»
Balonun ?nsan? Kald?rmas? « Genel
Bu deneyi ilk olarak ABD California'da Larry Walters, bildi?imiz çocuklar için olan uçan balonlarla de?il meteoroloji balonlar? ile yapm??t?r. Larry 42 tane balonu kendine ba?lam??, kendisi de alüminyum bir sandalyeye oturmu?, emniyet olsun diye de yere bir halatla ba?lanm??. Tam yükselmeye ba?larken yere ba?l? halat kopmu? ve kontrolsuz bir ?ekilde 5 000 metreye kadar yükselmi?. Bundan sonra yan?nda bulunan tabanca ile yüksekli?i kontrol için balonlar? tek tek patlatmaya ba?lam??. Bu arada yan?nda bulunan telsizle yak?ndan geçebilecek uçaklar? ikaz etmeyi de ihmal etmemi?. Balonlar? tek t... Devamı »»»
Radyasyon Nedir? « Genel
Nükleer enerji denilince akl?m?za Hiro?ima ve Nagasaki'ye at?lan atom bombalan, Çernobil'deki nükleer santral kazas? ve nükleer at?klar gelir. Nükleer enerji ve onun sonucu radyasyon iyi amaçlarla kullan?lmad?klar? zaman insan neslini dünyadan silebilecek kadar tehlikelidirler. Kontrol alt?nda kullan?ld?klar? zaman ise insan ya?am?n? iyile?tirmekten sa?l??a kadar bir çok konuda insanl??a bah?edilmi? birer lütufturlar. Nükleer enerjinin esas?m anlamak için çok fazla fizik, kimya, matematik bilmeye gerek yoktur. Nas?l odun, kömür, petrol ürünleri kullanarak ?s? enerjisi elde ediyorsak nükleer ... Devamı »»»
Telefondaki Sesin H?z? « Genel
Sesimiz telefonda ses h?z? ile gitmez. Telefonun a??z k?sm? denilen mikrofona konu?tu?umuzda, ses burada elektrik ak?m?na çevrilir. Kar?? taraf?n telefonunda tekrar sese çevrilene kadar yolculu?unu elektrik ak?m? olarak yapar. Bilindi?i gibi elektri?in h?z? ???k h?z? ile ayn?d?r. Dolay?s?yla ses telefonda ???k h?z? ile yol al?r. 5 kilometre uzakl?ktaki bir arkada??n?zla telefonla konu?urken onun bulundu?u yerde gök güderse, ?im?e?in ?????n?n gökgürültüsünden önce gelmesi gibi, gökgürültüsünün telefondaki sesi de havadan gelen sesine göre daha önceden kula??m?za ula??r. Ses h?z?, deniz sevi... Devamı »»»
Eksilerin Art? Çarp?m? « Genel
Asl?nda çok e?lenceli olabilecek matematik bizlere kat? formüllerle ve mant???n kolay kabul edemeyece?i ifadelerle ö?retilince bir kabus olup ç?k?yor. Art?n?n art? ile, eksinin eksi ile çarp?m sonucu art? iken art? ile eksinin çarp?m sonucu eksi oluyor. Peki bunun mant?ki izah? nedir? Yani -5 derece s?cakl?kla -8 derece s?cakl??? çarp?nca sonuç +40 derece olup ortal?k ?s?n?yor mu? Tabii bu bir ?aka, ?a??rtmaca. Esas bilmemiz gereken (-2)x(-2)=(+4) diye bir e?itlik yazd???m?zda, bunun sadece rakamlar?n ve önlerindeki i?aretlerin belirledi?i mant?ksal bir denklem olmad???, bir beyan, bir ifade... Devamı »»»
Vakum Nedir? « Genel
Bo?luk, havas?zl?k anlam?nda kullan?lan 'vakum' terimi ço?u kez yanl?? anla??l?r. Normal ?artlarda, deniz seviyesinde, vücudumuzun her santimetrekaresi üzerinde l kilogram hava bas?nc? vard?r. Parma??n?za l kilograml?k bir yük taksan?z zor ta??rs?n?z ama parma??n?z?n minik bir bozuk para büyüklü?ünde olan k?sm? üzerinde her zaman bu a??rl?k vard?r. Bir de bütün vücudun üzerinde olan? dü?ünün. Üzerimizdeki atmosfer tabakas?n?n a??rl???n?n yaratt??? bu hayli yüksek bas?nç alt?nda ezilmeyiz hatta hissetmeyiz bile. Vücudumuz buna göre ayarlanm??t?r. Bu bas?nç biraz artarsa (denize dald???m?zda) ... Devamı »»»
Barometrenin ??levi « Genel
Barometre hava bas?nc?n? ölçmeye yarar. Bir çoklar?m?z?n evinde termometre vard?r da barometre yoktur. Olanlar?n da ço?u için pek mana ifade etmez. Halbuki barometre hava tahmininde en önemli araçt?r. Çok sa?l?kl? hava tahminleri meteoroloji balonlar?, ?imdilerde ise uydular vas?tas? ile yap?l?yor ama evinizde barometrenin dü?ü? veya yükseli?ini takip ederek, bir de rüzgar yönünü gözlemleyerek hava tahminini rahatl?kla yapabilirsiniz. Örne?in barometre 30'un üstünde gösteriyor ve yükselmeye devam ediyorsa hava aç?k olacak ve rüzgar ?iddeti azalacak demektir. E?er 30'un alt?nda ve dü?meye de... Devamı »»»